Katolicy.eu

Ks. Paweł Iliński, kapelan AK.

 

Paweł Stanisław Iliński ur. się 6.02.1903 r. w Jamieńcu na Wołyniu w rodzinie wielodzietnej. Po skończeniu szkoły średniej w Żytomierzu wstąpił do łuckiego seminarium duchownego, które ze względu na zniszczenia wojenne przeniesione zostało tymczasowo do Gniezna. W 1926 r., po przyjęciu święceń kapłańskich, podjął posługę prefekta w Kowlu. W 1930 r., z przyczyn zdrowotnych, wyjechał do Zakopanego, gdzie został kapelanem sanatorium PCK i szkolnym katechetą. W 1936 r. rozpoczął studia z zakresu prawa kanonicznego i pedagogiki na KUL. Wybuch wojny sprawił, że tytuł doktora prawa kanonicznego uzyskał dopiero w 1947 r.

         Kiedy Niemcy zajęli Lublin, ks. Iliński został aresztowany i osadzony w więzieniu na Zamku w Lublinie, gdzie niemal cudem uniknął śmierci. Resztę okupacji przeżył w Zalesiu Górnym k. Warszawy, gdzie rozpoczął organizowanie placówki duszpasterskiej, będącej filią parafii Jazgarzewie k. Zalesia. Równocześnie prowadził na szeroką skalę działalność społeczno – dobroczynną dla mieszkańców Zalesia i Warszawy: zorganizował dożywianie, pomoc medyczną, finansową i mieszkaniową, szczególnie w czasie Powstania Warszawskiego. Przez cały okres wojny prowadził działalność konspiracyjną, wydając tajny „Biuletyn Informacyjny” i pełniąc funkcję kapelana AK o pseudonimie Iskander.

Po wojnie ks. Iliński podjął pracę w Lublinie jako dyrektor Konwiktu Księży Studentów i kierownik Duszpasterstwa Akademickiego. W 1946 r. został jako delegat KUL wysłany do USA. W czasie kilkumiesięcznego pobytu nawiązał w Ameryce liczne kontakty z organizacjami polonijnymi i polskimi parafiami. Powróciwszy do kraju otrzymał w 1947 r. godność prałata domowego jego Świątobliwości. Próba kolejnego wyjazdy zagranicznego do Rzymu i USA, spotkała się ze sprzeciwem MSZ, które odmówiło mu wydania paszportu. Za zgodę na jego wydanie oficerowie MBP domagali się podpisania deklaracji współpracy i przesyłania informacji dotyczących emigracji polskiej w Rzymie, szczególnie w Watykanie. Po odmowie podpisania deklaracji został poddany stałej inwigilacji, nie przerwanej nawet po przeniesieniu do Łodzi. Kontrolowano listy, rozmowy telefoniczne, kontakty, wypytywano sąsiadów i współpracowników.

W tej sytuacji ks. Iliński postanowił uciec za  granicę. 11.07.1949 r. kuter, który miał go wywieść z kraju odbił od brzegu i po 15-tu minutach został zatrzymany przez WOP. Potem okazało się, że padł ofiarą prowokacji zorganizowanej przez współpracowników UB. Po półrocznym pobycie w więzieniu przy Alei Szucha w Warszawie został przewieziony do więzienia przy ul. Rakowieckiej, gdzie przez ponad rok był przetrzymywany w celi bez światła dziennego i możliwości kontaktów. Przez cały ten okres był nieustannie przesłuchiwany jako szpieg amerykańsko – watykański. Chcąc wymusić na nim przyznanie się do absurdalnych zarzutów, był bity, często do utraty przytomności. Zimą zmuszano go do kąpieli przy otwartych oknach. Mimo ciężkiej choroby serca oraz innych dolegliwości odmawiano mu pomocy lekarskiej nawet za jego pieniądze.

         W sierpniu 1950 r. ks. Iliński stanął przed Sądem Apelacyjnym w Warszawie, który za przestępstwa walutowe skazał go na 4 lata pozbawienia wolności, konfiskatę mienia i 500 000 zł grzywny. Odwołanie się od wyroku do Sądu Najwyższego nie przyniosło rezultatu. W styczniu 1952 r. został umieszczony w więzieniu we Wronkach. Wolność odzyskał w styczniu 1953 r., na mocy amnestii ogłoszonej w poprzednim roku. W październiku 1957 r. Sąd Najwyższy uniewinnił go, stwierdzając, że postawione mu zarzuty były niezgodne z prawem.

         Pod koniec lat 50-tych ks. Iliński wyjechał do Rzymu, a stamtąd po roku udał się do USA. Przez kilka lat pracował tu jako rezydent w polskich parafiach w Chicago. W 1969 r. otrzymał obywatelstwo amerykańskie. W tym samym roku został wiceproboszczem parafii Świętego Wojciecha w Chicago. Podczas pobytu w USA współpracował z wieloma organizacjami polonijnymi pełniąc funkcję kapelana, wygłaszając homilie i przemówienia okolicznościowe oraz angażując się w obchody uroczystości religijnych i patriotycznych. Swoje kazania głosił również często w radiu i telewizji.

Po przejściu na emeryturę ks. Iliński powrócił w 1978 r. do Polski i zamieszkał jako rezydent w parafii Św. Barbary w Warszawie. Ostatnie lata życia poświęcił szeroko zakrojonej działalności charytatywnej na terenie diecezji krakowskiej, lubelskiej i warszawskiej, co umożliwiła mu otrzymywana ze USA emerytura.

        

         Ks. Paweł Iliński zmarł 18.03.1994 r. w Warszawie.