Katolicy.eu

Ks. Stanisław Janusz, kapelan antykomunistycznego podziemia.

 

Stanisław Janusz ur. się 29.04.1897 r. w Domaradzu koło Brzozowa, w rodzinie rolnika i kowala. W 1918 r. wstąpił do Wyższego Seminarium Duchownego w Przemyślu. Cztery lata później przyjął święcenia kapłańskie.

Do października 1945 ks. Janusz pracował w diecezji przemyskiej, po czym, za zgodą miejscowego biskupa, wyjechał do Olsztyna na ziemie odzyskane. Tu pełnił posługę wikarego oraz nauczyciela łaciny i religii w szkołach średnich.

W 1946 r. ks. Janusz zaprzysiągł dwie osoby na wierność rządowi Rzeczypospolitej na Uchodźstwie. Zaprzysiągł również, na wierność gen. Władysławowi Andersowi, członków konspiracyjnej organizacji utworzonej przez Stanisława Kowalczyka. W październiku 1946 r. został mianowany administratorem parafii w Łynie. Uczył wówczas religii w okolicznych miejscowościach. Jednocześnie wspierał miejscowych członków PSL. Podczas kolędy, zimą 1947 r., namawiał do głosowania na listę PSL w zbliżających się wyborach do sejmu ustawodawczego. W marcu 1947 r. złożył śluby w kościele Dominikanów w Gdańsku, zostając tercjarzem. Podczas zebrania Powiatowej  Rady Narodowej w Nidzicy w maju 1947 r. oskarżono go o podżeganie rolników do odmowy płacenia podatków, rzucanie klątw na partie polityczne, nakładania na parafian świadczeń rzeczowych i finansowych.

Ks. Janusz podczas kazania w pierwszą niedzielę po Wielkanocy w 1947 r. mówił: „Nie myślcie, że was partia zbawi. Będą żałować ci, którzy teraz wiedzą, że robią zło przez przystąpienie do partii, ale może kiedy będą chcieli wystąpić – może być za późno (...) Nadchodzi prąd ze wschodu, który chce zniszczyć naszą religię, ale my powinniśmy stać na straży religii i nie dać się ponieść obcym prądom”.

W nocy z 2 na 3.12.1948 r. ks. Janusz został aresztowany przez funkcjonariuszy MBP i uwięziony w siedzibie WUBP w Olsztynie. Poddany morderczemu śledztwu odmówił podpisania postanowienia o pociągnięciu do odpowiedzialności karnej.

Rozprawa ks. Janusza i jego współpracowników, toczyła się w sierpniu 1949 r. przed Wojskowym Sądem Rejonowym w Olsztynie. Prokurator oskarżył go o :

1) członkostwo WiN i działalność wywiadowczo-terrorystyczną wraz z Kowalczykiem w latach 1946 – 48;

2) przekazywanie w tym okresie tajnych danych z olsztyńskiego WUBP, uzyskanych od Nowaka, do zarządu wojewódzkiego PSL i do Naczelnego Komitetu Wykonawczego PSL w Warszawie;

3) nakłanianie w czerwcu 1946 Kowalczyka i innych do przechowywania broni palnej;

4) nakłanianie Kowalczyka i Rajkiewicza jesienią 1948 r. do zabójstwa sekretarza PPR w Łynie.

Podczas pierwszego dnia rozprawy ks. Janusz odwołał część zeznań złożonych w czasie śledztwa. Zaznaczył wówczas, że jest „duchowo i fizycznie bardzo wyczerpany”.

Komuniści nadali rozprawie charakter procesu pokazowego, a fałszywe relacje z jego przebiegu ukazały się w ówczesnej prasie. Pomimo, że proces wykazał bezpodstawność większości stawianych zarzutów, ks. Janusz został skazany na podwójną karę śmierci za próbę obalenia ustroju i szpiegostwo. Wniesiona przez adwokata skarga rewizyjna została przez Naczelny Sąd Wojskowy odrzucona. W uzasadnieniu napisano: „Skazany Janusz Stanisław, który chce się przedstawić jako prawdziwy demokrata, w rzeczywistości jest wrogiem Ludowego Państwa Polskiego, sprytnie maskującym swą zbrodniczą działalność. Jest on najbardziej inteligentnym spośród wszystkich skazanych. Miał duży wpływ na nich moralny i posiadał duży autorytet wśród nich. Działał w myśl wskazań Watykanu stojącego na usługach imperializmu”.

Prezydent Bolesław Bierut skorzystał jednak z prawa łaski i zamienił karę śmierci na dożywotnie więzienie. Ks. Janusz wyrok dożywocia odsiadywał kolejno w więzieniach w: Olsztynie, Barczewie, Rawiczu i Wronkach. 30.07.1952 r. trafił do szpitala więziennego we Wronkach.

 

Ks. Stanisław Janusz zmarł 27.10.1952 r. w więzieniu we Wronkach. Jako przyczynę zgonu podano w dokumentach raka wątroby.

W grudniu 1989 r. Izba Karna Sądu Najwyższego na wniosek ministra sprawiedliwości uniewinniła ks. Janusza od zarzucanych mu przestępstw.