Katolicy.eu

Ks. Stanisław Kluz, kapelan AK.

 

         Stanisław Kluz ur. się 8.02.1917 r. w Czernej koło Łańcuta, w wielodzietnej ubogiej rodzinie chłopskiej. Po skończeniu 4 klas w Czernej, uczył się w Łańcucie, gdzie w 1936 r. zdał maturę. Następnie wstąpił do Wyższego Seminarium Duchownego w Przemyślu. Święcenia kapłańskie przyjął w 1941 r.

Ks. Kluz podjął posługę duszpasterską jako wikary w Dynowie. Tu wstąpił do AK i objął funkcję kapelana Placówki Błażowa. Po zajęciu Podkarpacie przez wojska sowieckie, został przeniesiony do Rozwadowa. W miejscowych szkołach średnich uczył religii, matematyki i języków obcych. Rozwinął szeroką działalność wśród miejscowej młodzieży: zorganizował stołówkę, bibliotekę, świetlicę, stworzył trupę teatralną, zespół sportowy oraz chór. Rozpoczął także budowę łaźni. Jednoczenie nawiązał współpracę ze zrzeczeniem Wolność i Niezawisłość. Jeden z funkcjonariuszy PUBP powiedział o nim: „Trzeba tego s...syna księdza zlikwidować, bo ma wpływ na młodzież”.

17.10.1945 r. ks. Kluz został aresztowany. 1,5 roku później Wojskowy Sąd Rejonowy w Rzeszowie skazał go na 3 lata więzienia za szpiegostwo. Wyrok odsiedział w więzieniach w Rzeszowie i Wronkach. 16.10.1949 r. odzyskał wolność. Trzy dni później odrzucił propozycję zostania tajnym współpracownikiem UBP, mimo, iż straszono go ponownym uwięzieniem.

Na wolności ks. Kluz leczył się najpierw u rodziców w Czernej a potem w Solicach Zdroju. Powróciwszy do zdrowia ponownie zaangażował się w działalność konspiracyjną w szeregach WiN. W sierpniu 1950 r. został kapelanem ss. Elżbietanek we Wrocławiu. W tym samym czasie podjął studia na wydziale teologicznym Uniwersytetu Jagiellońskiego. Jednocześnie był ojcem duchownym w niższym seminarium duchownym we Wrocławiu, prefektem w gimnazjum i cenionym przez młodzież duszpasterzem akademickim. Aresztowanym w 1950 r. przez UB, szantażowany groźbą aresztowania jego braci, podpisał deklarację podjęcia współpracy z UB. W marcu 1951 r. obronił pracę magisterską, rok później ukończył pracę doktorką i podjął pracę nad rozprawą habilitacyjną.

17.12.1952 r. ks. Kluz został aresztowany podczas próby przekroczenia granicy z fałszywymi dokumentami. Ucieczka ta była starannie przygotowaną prowokację UBP. Natychmiast po aresztowaniu, został przewieziony do więzienia MBP przy ul. Koszykowej w Warszawie i poddany morderczemu śledztwu. Po latach tak o nim pisał: „Po aresztowaniu mię długo odmawiałem w śledztwie zeznań. Nie chciałem kłamać wiedziałem, że oficer śledczy nie zechce napisać protokołu prawdziwego. (...) Śledztwo było przeprowadzone pod presją. Wprawdzie nie bito mnę, ale miesiącami gimnastykowano, trzymano w jednej pozycji (...) całymi miesiącami używano w śledztwie wyzwisk, przekleństw, bluźnierstw, pogróżek itp.”

2.06.1953 r. w mokotowskim więzieniu odbyła się rozprawa ks. Kluza. Po latach wspominał: „adwokat przyszedł, gdy skład sądu był już na sali, a ja byłem jeszcze niegotowy. Stąd adwokat nie zapoznawszy się z prawdą materialną, zamiast mię bronić, zaczął swą mowę: <jasne, że oskarżony zdradził swą klasę>”. Podczas rozprawy odwołał zeznania wymuszone w czasie śledztwa. Po trzech dniach procesu został skazany na 12 lat więzienia, utratę praw publicznych na lat 5 i przepadek mienia. W tej sytuacji odwołał się do Najwyższego Sądu Wojskowego, który zmniejszył wyrok do 7 lat pozbawienia wolności. Wyrok odsiadywał w więzieniu na Mokotowie. Warunki odbywania kary sprawił pogłębienie się rozstroju nerwowego i gruźlicy płuc. Nabawił się także częściowej ślepoty, schorzeń wątroby i nerek oraz reumatyzmu. 21.05.1956 r. uzyskał przerwę w odbywaniu kary. Do więzienia już jednak nigdy nie wrócił.

Na wolność ks. Kluz podjął posługę w parafii w Hyżnem, gdzie założył Katolicki Uniwersytet Ludowy. W 1958 r. został przeniesiony do Budziwoju. W sierpniu 1961 r. wyjechał do Anglii, gdzie poświęcił się  duszpasterstwu wśród polskiego wychodźstwa. Był nieustannie inwigilowany przez SB, która za wszelką cenę starała się go skompromitować, aby  doprowadzić do jego deportacji do Polski. W 1978 r. wydał książkę Zrzeszeniu Wolność i Niezawisłość.

 

Ks. Stanisław Kluz zm. 10.05.1982 r. w Nexton Abbot. Jego brat sprowadził ciało do Polski i pochował w Czernej.