Katolicy.eu

Ks. Józef Lelito, kapelan Narodowej Organizacji Wojskowej.

 

         Józef Lelito ur. się 8.06.1915 r. w Żarkach.  Po skoczeniu szkoły podstawowej i gimnazjum w Chrzanowie, podjął w 1933 r. studia na Wydziale Teologicznym Uniwersytetu Jagiellońskiego. Święcenia kapłańskie przyjął w kwietniu 1939 r.

         W sierpniu 1939 r. ks. Lelito został wikarym w parafii Liszki koło Krakowa. W 1943 r., w okupowanej przez Niemców Polsce, został zaprzysiężony, po czym został kapelanem Narodowej Organizacji Wojskowej w stopniu kapitana. W lipcu 1943 r. podczas brutalnej pacyfikacji zginęło 30 mieszkańców Liszek. W sierpniu 1944 r. został przeniesiony do Skawiny.

         Po wojnie ks. Lelito w marcu 1946 r. założył w Skawinie grupę Katolickiego Stowarzyszenia Młodzieży Męskiej. Dwa miesiące później został komendantem powiatowym NOW. Organizacja, którą prężnie kierował, liczyła ok. 40 osób. Działalność polegała na kolportażu antykomunistycznej prasy, rozlepianiu ulotek, zbieraniu informacji o członkach PPR, gromadzeniu broni oraz szkoleniach politycznych. W lipcu 1946 r. podjął decyzję o przeprowadzaniu akcji na fabrykę wyrobów kawowych Francka w Skawinie. Podczas przeprowadzonej w nocy z 1 na 2.08.1946 r. akcji zdobyto 500 000 zł na dalszą działalność. Ponieważ w listopadzie 1946 r. UB aresztowało uczestników akcji, przekonany o swojej dekonspiracji i groźbie aresztowania, przekazał organizację i wyjechał na Ziemie Odzyskane.

Ks. Lelito posługując się fałszywym nazwiskiem Józef Nowak, ukrywał się w Krośnie Odrzańskim u ks. Jana Stępnia, kapelana NOW i AK. W kwietniu 1947 r. powrócił do Krakowa, i po uzgodnieniu decyzji ze swoimi przełożonymi, ujawnił się dwa miesiące później. Od maja 1947 r. posługiwał jako wikary w Niedźwiedziu. W kwietniu 1948 r. został skierowany do Rabki. Zimą 1951 r. wznowił działalność na rzecz NOW. Polegała ona teraz na wysyłaniu raportów o sytuacji w kraju, ze szczególnym uwzględnieniem stosunków państwo – kościół.  W sumie wysłał 8 – 10 takich raportów.

13.11.1952 r. ks. Lelito został aresztowany. Po krótkim śledztwie był sądzony do 21 do 26 stycznia 1953 r. w procesie pokazowym Kurii Krakowskiej, który miał zdyskredytować zmarłego 2 lata wcześniej ks. kard. Adama Sapiehę oraz polski kościół. Wojskowy Sąd Rejonowy w Krakowie skazał go na karę śmierci. W uzasadnieniu wyroku napisano: działając na szkodę państwa polskiego, a w interesie imperializmu amerykańskiego, gromadził oraz przekazywał do amerykańskiego ośrodka szpiegowskiego w Monachium, działającego pod nazwą Rada Polityczna, wiadomości gospodarcze, polityczne i społeczne, tudzież werbował inne osoby do pracy szpiegowskiej.

Ks. Lelito przez 7 miesięcy oczekiwał na wykonanie egzekucji w celi śmierci. W sierpniu 1953 r. Rada Państwa zamieniła karę śmierci na dożywotnie więzienie. Wyrok odsiadywał w więzieniach we Wronkach i Rawiczu. W listopadzie 1956 r. o jego uwolnienie wystąpił bp Franciszek Jop, gdyż, jak pisał: stan zdrowia tego księdza jest bardzo ciężki, podlega on wielu niedomaganiem, które poważnie zagrażają jego życiu w wypadku, gdyby skazanemu wypadało jeszcze dłużej przebywać w ciężkich warunkach więziennych.

22.11.1956 r. ks. Lelito został czasowo zwolniony z więzienia ze względów zdrowotnych. Do celi już jednak nigdy nie wrócił. Przez następne 3 lata przebywał na urlopie zdrowotnym w Rabce i Chylicach. W maju 1959 r. podjął posługę w parafii Józefów na terenie archidiecezji warszawskiej. Dwa lata później powrócił do diecezji krakowskiej i podjął posługę jako wikary w Lanckoronie. W 1966 r. został proboszczem w Dankowicach. W 1974 r. osiadł jako rezydent w Rabce. Trzy lata później otrzymał tytuł kanonika z przywilejem noszenia rokiety i mantolety.

 

Ks. Józef Lelito zmarł 18.03.1978 r. w Rabce. Jego doczesne szczątki spoczęły w rodzinnych Żarkach.