KATOLICY.EU

Ks. prof. Józef Pastuszka, rektor KUL.

 

Józef Pastuszka ur. się 28.02.1897 r. w Rzeczniówku koło Iłży, w wielodzietnej rodzinie chłopskiej. Po skończeniu miejscowej szkoły podstawowej uczęszczał do progimnazjum w Sandomierzu. W 1912 r., po skończeniu VI klasy wstąpił, do Seminarium duchownego. W czerwcu 1915 r., w związku ze zbliżającym się frontem, został wraz z rodzicami wysiedlony pod Brześć. Stamtąd wraz z bratem dotarł do Piotrogradu, gdzie kontynuował formację seminaryjną. W 1917 r. podjął studia w Akademii Duchownej, które przerwało dojście do władzy bolszewików. W 1918 r. powrócił do Sandomierza, skąd wyjechał na dalsze studia do Innsbrucku. W 1919 r. przyjął święcenia kapłańskie.

  W 1920 r. ks. Pastuszka obronił doktorat z teologii. Rok później uzyskał licencjat z filozofii, po czym powrócił do Sandomierza, gdzie został profesorem i prefektem w seminarium duchownym. W 1925 r. obronił doktorat z filozofii. W 1930 r. przeprowadził kolokwium habilitacyjne na Wydziale Teologicznym UJ, po czym został docentem na Wydziale Teologicznym Uniwersytetu Warszawskiego. W 1934 r. objął Katedrę Psychologii na KUL. W latach 30-tych XX wieku zaczął chorować na kamicę nerkową i owrzodzenie dwunastnicy.

W czasie niemieckiej okupacji ks. Pastuszka musiał się ukrywać ponieważ był poszukiwany z powodu przedwojennych publikacji, w których krytykował hitleryzm i rasizm. Najpierw posługiwał jako kapelan u sióstr szarytek w Lipowej koło Opatowa, a grudniu 1944 r. schronił się w domu rodzinnym w Rzeczniówku.

W 1945 r. ks. Pastuszka wznowi działalność dydaktyczną na KUL. W 1946 r. uzyskał tytuł profesora zwyczajnego psychologii ogólnej. Współorganizował Wydział Filozofii Chrześcijańskiej i był jego pierwszym dziekanem. Po usunięciu przez komunistyczne wadze rektora KUL ks. Antoniego Słomkowskiego, na polecenie Episkopatu Polsk,i objął w październiku 1951 r. obowiązki rektora. Odrzucił przedstawioną mu propozycję podjęcia współpracy z UB, co spowodowało odrzucenia jego kandydatury przez władze. W połowie grudnia 1951 r. z powodu krwotoków z dwunastnicy trafił do szpitala. W czerwcu 1952 r. został zwolniony z pracy na KUL wobec nie zatwierdzenia go przez ministra szkolnictwa wyższego. W październiku 1952 r. otrzymał nominację na profesora w sandomierskim Seminarium Duchownym. W lutym 1953 r. w polskim radiu zarzucono mu, iż przed wojną pochwał faszyzm, co było oczywistym absurdem. W założonej mu karcie ewidencyjnej w Urzędzie do Spraw Wyznań zapisano, że w czasie wykładów w seminarium za wzór stawia państwa zachodni i ich demokracje a podległych sobie alumnów wychowuje w duchu nienawiści do Polski Ludowej i klasy robotniczej.

W 1954 r. komunistyczne władz zażądały do biskupa  Jana Kantego Lorka, aby usunął ks. prof. Pastuszka z seminarium duchownego. Zagrożony aresztowaniem biskup, ugiął się pod presją władz podkreślając w  oficjalnym piśmie, iż decyzję uważa za niesprawiedliwą.

Pozbawiony możliwości pracy dydaktycznej, ks. prof. Pastuszka poświęcił się pracy naukowej. Pełnił też obowiązki sędziego prosynodalnego w Sądzie Biskupim. Bp Lorek podjął starania u władz, aby mógł wrócić do seminarium duchownego. Wysiłki zakończyły się sukcesem dopiero w styczniu 1957 r. kiedy wznowił wykłady w seminarium duchownym oraz na KUL. Po kilku miesiącach został dziekanem Wydziału Filozofii Chrześcijańskiej KUL. W 1969 r. przeszedł na emeryturę, ale nadal prowadził wykłady zlecone. W 1970 r., po wielu latach starań, otrzymał paszport i mógł w celach naukowych i zdrowotnych wyjechać do Austrii i RFN. W 1978 r. przeniósł się na stałe do Sandomierza. W 1984 r. Towarzystwo Naukowe KUL przyznało mu nagrodę im. Ks. Idziego Radziszewskiego za całokształt pracy naukowej.

 

Ks. prof. Józef Pastuszka zmarł 13.01.1989 r. w Sandomierzu. Był odznaczony m.in. Złotym Krzyżem Zasługi oraz Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski. Pochowany został na cmentarzu w Rzeczniówku, obok rodziców.

.