KATOLICY.EU

Ks. prof. Władysław Smoleń, kapelan AK.

 

         Władysław Smoleń ur. się 21.12.1914 r. w Męcinie koło Limanowej. Po skończeniu gimnazjum w Tarnowie, wstąpił do Wyższego Seminarium Duchownego w Tarnowie. Jednocześnie podjął studia na wydziale teologicznym Uniwersytetu Jagiellońskiego. W 1938 r. przyjął święcenia kapłańskie. W następnym roku uzyskał stopień magistra teologii.

Ks. Smoleń swoją posługę duszpasterską rozpoczął w Kolbuszowej, gdzie najpierw był wikariuszem, a potem także katechetą. W czasie niemieckiej okupacji zorganizował w 1940 r. duszpasterstwo młodzieży uczącej się w Publicznej rzemieślniczej i Przemysłowej Szkole Zawodowej w Kolbuszowej. Jednocześnie otoczył opieką charytatywną ubogą młodzież. W 1941 r. zaangażował się w tajne nauczanie: organizował tajne komplety na których sam wykładał religię i łacinę.

Już jesienią 1940 r. ks. Smoleń zaangażował się w działalność konspiracyjną w szeregach ZWZ. Dwa lata później został mianowany zastępcą kapelana Obwodu AK „Kefir”. Wiosną 1944 r. służył jako kapelan plutonu dywersyjnego, który przeprowadził w rejonie Kolbuszowej kilka udanych akcji. Osobiście uczestniczył w wielu z nich m.in. w akcji podjęcia zrzutu alianckiego w nocy 7/8.07.1944 r. w rejonie Kłapówki, podczas której odebrano 24 kontenery z bronią, amunicją i środkami sanitarnymi. W czasie Akcji „Burza” jako kapelan obwodu uczestniczył we wszystkich ważniejszych walkach z Niemcami począwszy od koncentracji oddziałów aż po zdobycie 29.07.1944 r. Kolbuszowej. Następnego dnia odprawił uroczystą Mszę dziękczynną. Potem uczestniczył w walkach obronnych z Niemcami. 2.08.1944 r., kiedy bitwa o Kolbuszową uległa zakończeniu a w okolicy stacjonowały silne oddziały sowieckie, miejscowy dowódca podjął decyzję o zakończeniu akcji „Burza” i ponownym przejściu do konspiracji. Odprawił wtedy pożegnalną Mszę polową, po której nastąpiło samo rozbrojenie oddziałów i ich demobilizacja.

Po zajęciu ziemi Kolbuszowskiej przez wojska sowieckie, ks. Smoleń powrócił do obowiązków duszpasterskich. Jednocześnie kontynuował działalność konspiracyjną. Jego mieszkanie było „skrzynką pocztową” miejscowego podziemia. Pod koniec 1945 r. założył parafialne koło Caritas. W styczniu 1945 r. został przeniesiony do Mielca, gdzie został katechetą w Gimnazjum i Liceum im. Stanisława Konarskiego. Tu kontynuował działalność konspiracyjną. Jesienią 1945 r. wstąpił do Zrzeszenia WiN. Jego mieszkanie służyło jako lokal kontaktowy. Jesienią 1946 r., po aresztowaniu wielu działaczy WiN, był wielokrotnie przesłuchiwany przez mieleckie UB. W 1949 r., zagrożony aresztowaniem, został przeniesiony do Tarnowa.

         W 1945 r. ks. Smoleń podjął studia z zakresu historii i historii sztuki na Uniwersytecie Jagiellońskim. W 1950 r. obronił rozprawę doktorską zatytułowaną „Udział chłopów galicyjskich w powstaniu 1846 r.”. Wkrótce potem został mianowany dyrektorem muzeum i archiwum Diecezjalnego w Tarnowie. Jednocześnie podjął działalność dydaktyczną w tarnowskim Instytucie Teologicznym. W 1951 r. został aresztowany przez UB pod zarzutem nielegalnego posiadania broni. Wobec całkowitej niemożności dowiedzenia mu tego czynu, po kilku tygodniach przesłuchań, został zwolniony.

         W 1957 r. ks. Smoleń rozpoczął pracę dydaktyczną na KUL, jako Kierownik Katedry Historii Sztuki Kościelnej. W 1963 r. habilitował się podstawie rozprawy „Ołtarz Wita Stwosza w Krakowie na tle polskich źródeł literackich”. Rok później został dziekanem Wydział Humanistycznego KUL. W 1965 r. został wybrany na rektora. Nie objął jednak tego urzędu ze względu na sprzeciw Urzędu ds. Wyznań w Warszawie. W 1981 r. uzyskał tytuł profesora nadzwyczajnego.

            Ks. prof. Smoleń napisał ponad 100 publikacji naukowych z zakresu sztuki kościelnej, muzealnictwa, konserwacji zabytków oraz ikonografii i kultu maryjnego. W jednej z prac tak pisał o genezie Piety: „Pismo św. nie przekazuje żadnej wzmianki o przejęciu zdjętego z krzyża ciała Chrystusa przez Jego matkę, Maryję. Wyobraźnia ludzka kierowała się zwykłą ludzką racją. Każda matka ziemska obecna przy kaźni syna wzięłaby go po śmieci na kolana, aby się z nim pożegnać. Reakcje takie widzieliśmy szczególnie podczas wojny, gdy matki żegnały przed pogrzebem zabite w ich obecności dzieci”.

Ks. prof. Smoleń wypromował 20 doktorów. Pomimo przejścia w 1988 r. na emeryturę, nadal prowadził wykłady i seminaria.

 

Ks. prof. Władysław Smoleń zm. 20.06.1988 r. w konwikcie księży KUL. Pochowany został w rodzinnej Męcinie koło Limanowej.