Katolicy.eu

Ks. Walerian Adamski, socjolog i wychowawca.

 

Walerian Adamski ur. się 24.11.1885 r. we wsi Zielona Góra k. Obrzycka w rodzinie dróżnika. Podczas nauki w gimnazjum św. Marii Magdaleny w Poznaniu, należał do tajnego Towarzystwa Tomasza Zana. Naukę kontynuował na studiach teologicznych we Fryburgu Bryzgowijskim, Krakowie, Poznaniu i Gnieźnie. Jako student organizował dla młodzieży polskiej z Warmii, Śląska i Pomorza wyjazdy wakacyjne do polskich rodzin. Święcenia kapłańskie uzyskał w 1911 r.

Już na pierwszej placówce w Poznaniu ks. Adamski rozpoczął pracę wychowawczą wśród młodzieży organizując Towarzystwo Młodzieży, które wkrótce rozwinęło działalność na całą Wielkopolskę. Abp Likowski doceniając talenty wychowawcze młodego kapłana, oddelegował go wyłącznie do pracy wśród młodzieży. W 1914 r. został mianowany sekretarzem generalnym Związku Towarzystw Młodzieży w archidiecezjach poznańskiej i gnieźnieńskiej, a niedługo potem red. nacz. Przyjaciela Młodzieży. Na łamach prasy ks. Adamski popularyzował własną koncepcję wychowania, opartą na katolickich zasadach harmonijnego rozwoju duchowo – fizycznego człowieka. Jako duszpasterz akademicki uczestniczył w zjazdach i kursach w Moguncji i Dusseldorfie.

Pod koniec 1918 r. z pozaszkolnej młodzieży poznańskiej skupionej w Związku Towarzystw Młodzieży utworzył organizację paramilitarną Pogotowie, która pełniła służbę pomocniczą w powstaniu wlkp. Jednocześnie był sekretarzem Wydziału Szkolnictwa i Oświaty Naczelnej Rady Ludowej – polskiego rządu dla zaboru pruskiego oraz współzałożycielem Polskiego Towarzystwa Pedagogicznego w Poznaniu, dla którego opracował plan przejęcie szkolnictwa z rąk niemieckich.

Kiedy w 1919 r. doszło do połączenia katolickich towarzystw młodzieżowych w ogólnopolskie Zjednoczenie Młodzieży Polskiej, ks. Adamskiemu powierzono funkcję dyrektora tej organizacji, którą sprawował przez 15 lat. Jednocześnie działał w Związku Towarzystw Dobroczynności Caritas w Poznaniu. Praca z młodzieżą skłoniła go do odbycia studiów socjologicznych i etnologicznych na Uniwersytecie Poznańskim pod kierunkiem prof. Floriana Znanieckiego. W 1927 r. uzyskał doktorat z filozofii. W tym samym roku rozpoczął wykłady w Katolickiej Szkole Społecznej w Poznaniu, której kuratorem został w 1933 r. Równocześnie prezesował radom nadzorczym Spółki Akcyjnej Ostoja oraz drukarni i Księgarni św. Wojciecha w Poznaniu.

Po wybuchu II wojny światowej ks. Adamski został przez Niemców aresztowany i osadzony 7.11.1939 r. w obozie w Kazimierzu Biskupim. Po odzyskaniu wolności w kwietniu 1940 r., podjął pracę duszpasterską w Warszawie. Jako kapelan AK uczestniczył w Powstaniu Warszawskim. Po jego upadku został uwięziony w obozie koncentracyjnym w Sachsenhausen a później Bergen – Belsen.

Po wyzwoleniu obozu przez aliantów został kapelanem wojennym w Bomlitz. W lipcu 1947 r. powrócił do Poznania i wznowił działalność w katolickich organizacjach młodzieżowych.

Ks. Walerian Adamski zmarł 3.05.1965 r. w Poznaniu.