Katolicy.eu

Bp Władysław Bandurski, kapelan legionów.

 

Władysław Bandurski ur. się 25.05.1865 r. w Sokalu, w rodzinie szewca. Po skończeniu gimnazjum we Lwowie, wstąpił do miejscowego Seminarium Duchownego oraz podjął studia na Wydziale Teologicznym lwowskiego Uniwersytetu. W 1887 r. przyjął  święcenia kapłańskie, po czym został skierowany na dalsze studia do Rzymu. Dwa lata później uzyskał doktoraty z filozofii i teologii na Uniwersytecie Gregoriańskim,.

W 1890 r. ks. Bandurski powrócił do kraju, o czym został wikariuszem parafii Kamionka Strumiłowa. W 1892 r. objął parafię w Stanisławowie. Zasłynął wówczas z wielkiego oddania wiernym w czasie epidemii tyfusu plamistego. W 1894 r. został sekretarzem i kapelanem biskupa sufragana Jana Puzyny. Rok później otrzymał nominację na kanclerza krakowskiej Kurii Biskupiej. W 1901 r. został kanonikiem kapituły krakowskiej. W 1906 r. otrzymał nominację na bpa sufragana archidiecezji lwowskiej, po czym przyjął sakrę biskupią. Wkrótce został rektorem miejscowego Seminarium Duchownego.

Bp Bandurski zasłynął z patriotycznych kazań i prowadzonej działalności publicystycznej. Pisał m.in. o świętości królowej Jadwigi, o Wincentym Kadłubku, Piotrze Skardze, Augustynie Kordeckim, Janie Kilińskim, Tadeuszu Kościuszce. Prowadził także ożywioną działalność charytatywną, w szeregach Towarzystwa Dobroczynności. Był członkiem Komitetu Grunwaldzkiego organizującego obchody 500 - rocznicy polskiego zwycięstwa. Opiekował się młodzieżą zgromadzoną w Sokole, w drużynach Bartoszowych Strzelcu i harcerstwie. Utrzymywał ścisłe kontakty z powstałą z inicjatywy Józefa Piłsudskiego w 1912 r. Komisją Tymczasową Skonfederowanych Stronnictw Niepodległościowych.

W 1911 r., podczas obchodów 250 - lecia założenia lwowskiego Uniwersytetu, bp Bandurski otrzymał doktorat honoris causa Wydziału Teologicznego. W latach 1908 - 12 uczestniczył w akcji na rzecz obrony unitów i nie odrywania Chełmszczyzny od Królestwa Kongresowego. Po sprowadzeniu relikwii św. Jozefata Kuncewicza z Białej Podlaskiej do Sokala, utworzył tam centrum pielgrzymkowe dla unitów z zaboru rosyjskiego.

24.06.1914 r. podczas pogrzebu Józefa Kajetana Janowskiego, członka rządu narodowego w czasie powstania styczniowego, biskup Bandurski po raz pierwszy spotkał Józefa Piłsudskiego. Po latach wspominał: Po przemówieniu Komendanta nic dodać nie było można. To był sam w sobie najdoskonalszy krzyk polskiej duszy, rwącej się do zbrojnego czynu, zrozumiałem że to jedyny człowiek, przed którego oczami otwiera się jasna przyszłość, to najwłaściwszy człowiek na właściwym miejscu. Powiedział więc wówczas krótko: Po takiem przemówieniu nic się nie mówi! Już się czyni! Idzie się w bój! Na rozkaz!, po czym zaintonował pieśń Boże coś Polskę.

5.08.1914 r. w rocznicę stracenia Romualda Traugutta, bp Bandurski odprawił we Lwowskiej archikatedrze uroczystą Mszę świętą pod koniec której pożegnał miejscowych Strzelców słowami: Błogosławię Was... Idziecie na bój... Idziecie na śmierć... Błogosławię Was. Idźcie - zwyciężajcie... Wróćcie nam....

We wrześniu 1914 r. wobec zagrożenia Lwowa przez Rosjan, namówiony przez przyjaciół ostrzegających przed zemstą najeźdźców,  bp Bandurski wyjechał do Krakowa a stamtąd do Wiednia, gdzie został członkiem Naczelnego Komitetu Narodowego wspierając jego akcje wśród Polonii amerykańskiej. W wydawanym przez Komitet piśmie „Wiadomości Polskie” publikował odezwy i kazania. Pisał wówczas: Legiony stwierdziły, że Polska żyje i chce żyć i że cały naród nie zmienił się jeszcze w zgraję niewolników ciemnych i bezdusznych.

W 1915 r. bp Bandurski udał się na front do Legionistów na Wołyniu. Boże Narodzenie spędził w Legionowie, w osadzie wybudowanej przez żołnierzy. Pod koniec roku w Karasinie, wspólnie z Komendantem Piłsudskim, Kazimierzem Sosnkowskim i kapelanem ks. Henrykiem Ciepichałłem, odbierał defiladę legionową. W drodze powrotnej, witany entuzjastycznie przez spontanicznie powstające Komitety Patriotyczne, odprawiał Msze Święte w miejscach postoju. W Dąbrowie Górniczej ostrzegał: Nieszczęsny, biedny, złamany naród, który się podda niewoli i ugnie pod przemocą katów. Naród ten ginie z wolna a powstać już nigdy nie będzie zdolny!

W maju 1916 r. bp Bandurski ponownie wizytował walczących legionistów. Tym razem w okopach nad Styrem. Austriacka Naczelna Komenda, nie zgodziła się na dalsze frontowe wyjazdy z powodu patriotyczne treści publikacji i wystąpień. W tej sytuacji działał wśród wiedeńskiej Polonii oraz posługiwał polskim jeńcom. Na początku 1918 r. pisał do Tymczasowej Rady Stanu: Gdy Ojczyzna w potrzebie największej nie przystoi biskupowi polskiemu stroić się w złote łańcuchy, krzyże drogie i kosztowne pierścienie. Szlachetny ten kruszec niech idzie na rzecz skarbu powstającego Państwa Polskiego, na Wojsko Polskie. Przeznaczam na ten cel: krzyż biskupi ze szmaragdami i brylantami, złoty podwójny łańcuch weneckiej roboty i pierścień biskupi.

W listopadzie 1918 r. bp Bandurski pełnił funkcję naczelnego kapelana obrony Lwowa. Jesienią 1918 r. wydał odezwę wzywającą polskich żołnierzy przebywających na terenach Austrii do powrotu i pracy na rzecz Ojczyzny. W styczniu 1919 r. zgłosił Naczelnikowi Piłsudskiemu gotowość służby dla Polski. Pisał: Nie chodzi mi o zaszczyty, ani o władzę, ani o panowanie, bom pomny na słowa Apostoła: <nie dla zysku, ale z dobrej woli, ani jako panujący nad Księżmi> - chodzi mi o dalszą pracę dla Narodu w przekonaniu, że służba dla Rzeczypospolitej Kapłaństwem jest a nie kramem, w którem o zarobku myśleć przystało.

Latem 1919 r. bp Bandurski powrócił do Lwowa. W 1920 r. odwiedził żołnierzy na bolszewickim froncie oraz w czasie walk o Wilno. Potem został duszpasterzem „zbuntowanej" dywizji gen. Lucjana Żeligowskiego oraz kapelanem wojsk Litwy Środkowej na etacie generalskim. W Wilnie zorganizował Komitet Obywatelski Pomocy dla Zdemobilizowanych Żołnierzy. Był honorowym kapelanem ZHP oraz pełnił wiele innych funkcji. Uczestniczył w ogromnej ilości uroczystości patriotycznych.

Bp Bandurski został uhonorowany Orderem Virtuti Militari. Jego przyznanie tak uzasadniano: Duchowy pasterz Legionów i ich gorący i szczery patriota –orędownik. Kilkakrotnie wizytował oddziały na froncie zachodząc do okopów w 1915 roku i w roku 1916. Niósł słowem otuchę w szeregi żołnierskie. Wysoki poziom ideowy i moralny w znacznym stopniu jego działalności przypisać należy. I aczkolwiek oficjalnie do legionów Polskich nie należał z powodu trudności ze strony władz austriackich, to jednak sercem i swą działalnością zrósł się z nimi jak najbardziej bezpośrednio.

 

Bp Bandurski zmarł po długotrwałej chorobie 6.03.1932 r. W pogrzebie uczestniczył prezydent Ignacy Mościcki oraz tysiące wiernych. W 1996 r. jego prochy sprowadzono z Wilna do Warszawy i pochowano w Katedrze Polowej WP.