Katolicy.eu

Kardynał Edmund Dalbor, Prymas Polski.

 

Edmund Dalbor ur. się 30.10.1869 r. w Ostrowie Wlkp. Po skończeniu miejscowego gimnazjum, wstąpił do Wyższego Seminarium Duchownego w Poznaniu. Formację seminaryjną łączył ze studiami z zakresu teologii i prawa kanonicznego, najpierw na uniwersytecie w Munster, a potem na uniwersytecie gregoriańskim w Rzymie, gdzie w 1894 r. obronił doktorat. Rok wcześniej przyjął święcenia kapłańskie.

Abp Florian Stablewski, dostrzegając wybitne zdolności ks. Dalbora, powołał go na swego kanclerza oraz powierzył mu odpowiedzialne funkcje w Gnieźnie. Pracę kurialną łączył  z wykładami prawa kanonicznego i teologii moralnej w seminarium. Szybko zasłynął jako doskonały kaznodzieja katedralny, unikający trudnych sformułowań i posługujący się plastycznymi obrazami. Nie szczędził jednocześnie czasu i sił dla pracy duszpasterskiej. Założył Towarzystwo Młodzieży Polsko – Katolickiej, utrzymywał ożywione kontakty z ziemiaństwem.   

W 1915 r. Ojciec Św. Benedykt XV mianował ks. Dalbora arcybiskupem gnieźnieńsko – poznańskim. Po przyjęciu sakry biskupiej objął rządy w najstarszej polskiej metropolii. Podczas ingresu do gnieźnieńskiej katedry powiedział: Wchodząc w związek małżeński z tą archidiecezją, pokładam w Bogu ufność, że przy jego pomocy przetrwam tę Burzę, która rozszalała się nad całą Europą, a ufny także w zasługi św. Wojciecha i św. Jolenty, błagam Pana zastępów, by mi dał gorliwość i męstwo św. Wojciecha, pobożność św. Jolenty, cnoty i mądrość poprzedników moich na stolicy prymasowskiej. 

Abp Dalbor rozwinął szeroką akcję charytatywną ogarniając nią ciężko doświadczonych I wojną światową Polaków z terenów zaboru rosyjskiego. Otoczył także opieką charytatywną i duszpasterską jeńców wojennych. Jego wizytacje i bierzmowania, będące jednocześnie manifestacjami patriotycznymi, wywoływały niezadowolenie władz pruskich. Zabiegał o swobody religijne i narodowe dla katolików w Gdańsku. W 1918 r. protestował u władz pruskich w Berlinie, zabiegał też o interwencję w Watykanie, w sprawie napadów na kościoły i ludność polską dokonywanych przez bojówki niemieckie. Popierał udział księży w Powstaniu Wielkopolskim. Pozwolił duchowieństwu na udział w akcji plebiscytowej na Śląsku i Warmii.

W 1918 r. arcybiskup Dalbor zaczął używać zakazanego przez Prusaków tytułu prymasa Polski. Rok później uzyskał kapelusz kardynalski. Jako Prymas Polski zwołał i przewodniczył pierwszej konferencji episkopatu Polski niepodległej, otworzył w Warszawie kancelarię prymasowską, zamienioną później na biuro episkopatu.

Prymas Dalbor poparł politykę wschodnią naczelnika Piłsudskiego, organizując specjalną składkę na kresy, gdyż jak oświadczył w specjalnym oświadczeniu: bez pomocy z naszej strony rodacy nasi na świeżo od bolszewików uwolnionych przestrzeniach Wołynia, Podola i Kijowszczyzny narażeni będą na nędzę i śmierć głodową. W okresie zagrożenia nawałą bolszewicką, latem 1920 r. razem z całym episkopatem zabiegał o pomoc Stolicy Apostolskiej i państw zachodnich, mobilizował naród do modlitw w intencji zwycięstwa i błogosławił wspólnej walce z obcą przemocą.

Prymas Dalbor rozwinął szeroką działalność charytatywną: w 1922 r. zorganizował Komitet Obrony Społecznej, dla uruchomienia tanich i bezpłatnych kuchni w Poznaniu; zarządzał kwesty na PCK i ofiary klęsk żywiołowych. Organizował także pomoc i opiekę duszpasterską dla polskiej emigracji, zwłaszcza w Niemczech i Francji. Nic więc dziwnego, że otrzymał przydomek „Wielkiego Jałmużnika całej Polski”. 

Wielkim osiągnięciem prymasa Dalbora było doprowadzenie do zawarcia w 1925 r. konkordatu pomiędzy rządem II Rzeczypospolitej a Stolicą Apostolską, dostosowującego granice diecezji do granic państwowych Polski. Wyrazem uznania dla Jego zasług były przyznane mu 3 doktoraty honoris causa uniwersytetów we Lwowie, Krakowie i Munster.

 

Prymas Polski kard. Edmund Dalbor zmarł 13.02.1926 r. w Poznaniu. W Uroczystościach pogrzebowych uczestniczył prezydent Polski Stanisław Wojciechowski, biskupi, duchowieństwo i tysiące wiernych. Ciało prymasa Dalbora spoczęło w podziemiach katedry w Gnieźnie.