Katolicy.eu

Abp Walenty Dymek, metropolita poznański.

 

Walenty Dymek ur. się 13.12.1888 r. w Połajewie k. Czarnkowa, w rodzinie chłopskiej. Podczas nauki w gimnazjum w Rogoźnie działał w tajnym ruchu narodowym, m.in. był prezesem Towarzystwa Tomasza Zana. W 1912 r., po skończeniu seminarium duchownego w Poznaniu, przyjął święcenia kapłańskie.

Ks. Dymek posługę duszpasterską rozpoczął jako wikary w Ostrzeszowie. Następnie został przeniesiony do Poznania, gdzie objął stanowisko sekretarza generalnego Związku Katolickich Robotników Polskich oraz redaktora „Robotnika”, organu prasowego związku. Równocześnie działał w Związku Spółek Zarobkowych, związku kapłanów „Unitas”, Zarządzie Stowarzyszenia św. Floriana

Kiedy w grudniu 1918 r. wybuchło powstanie wielkopolskie, Ks. Dymek wszedł w skład Wydziału Wykonawczego Naczelnej Rady Ludowej. W 1919 r. był jednym z organizatorów Narodowego Stronnictwa Ludowego. Po wybuchu I powstania śląskiego, pracując Komitecie Pomocy dla Górnego Śląska, rozwinął akcję solidarności i pomocy materialnej dla walczących z Niemcami rodaków. Mianowany w 1924 r. Sekretarzem Generalnym Katolickich Towarzystw Dobroczynności „Caritas”, doprowadził do scalenia różnorodnych organizacji charytatywnych Wielkopolski oraz opracował pierwszy statut. W tym samym roku odbył podróż do Francji, gdzie poznał sytuację tamtejszych organizacji robotniczych i polskich emigrantów. Po powrocie do kraju abp Dalbor mianował go swoim delegatem ds. społecznych.

Ks. Dymek wykładał w seminarium duchownym socjologię, był też członkiem kuratorium Katolickiej Szkoły Społecznej oraz moderatorem Sodalicji Panów w Poznaniu. Przez 5 lat działał w zarządzie Towarzystwa Obrony Społecznej, które przeciwdziałało bezrobociu i nędzy zwłaszcza wśród robotników. W Kiekrzu założył Dom Pracy dla bezdomnych dziewcząt. Sprowadził siostry magdalenki do opieki nad dziewczętami moralnie zagrożonymi. Aktywnie działał w: Komitecie Tanich Kuchni im. Kard. Dalbora, Towarzystwie Opieki na Więźniami, Towarzystwie Opieki nad Dziećmi Katolickimi, Katolickim Towarzystwie Ochrony Kobiet, Towarzystwie Ogródków Działkowych, Stowarzyszeniu Pań Miłosierdzia, Konferencji św. Wincentego a Paulo.

W 1929 r. ks. Dymek przyjął sakrę biskupią i rozpoczął posługę jako sufragan poznański. W następnym roku objął funkcję asystenta kościelnego Naczelnego Instytutu Akcji Katolickie w Poznaniu. Jego zasługi zostały dostrzeżone przez władze państwowe, które odznaczyły go Medalem Niepodległości i Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski.

Po wybuchu II wojny światowej, i wkroczeniu Niemców do Poznania, bp Dymek powołał wraz z prezydentem Poznania Cyrylem Ratajskim wojewódzki Obywatelski Komitet Społeczny oraz wydał odezwę do mieszkańców Poznania, wzywając do poświęceń i obrony niepodległości. W czasie okupacji pozostał jedynym biskupem na terenie włączonego do III Rzeszy Kraju Warty. Najpierw był internowany na terenie Ostrowa Tumskiego, potem, od stycznia 1943 r., na plebani przy kościele Matki Boskiej Bolesnej na Łazarzu. Ponieważ nie wolno mu było odprawiać mszy św. w kościele przy udziale wiernych, sprawował Najświętszą Ofiarę w swoim pokoju.

Bp Dymek podczas pobytu na plebani przy kościele Matki Boskiej Bolesnej na Łazarzu znajdował się stałym dozorem gestapowca, Franza Wolfa, który wraz z rodziną zajmował sąsiednie mieszkanie po zamęczonym w obozie koncentracyjnym w Dachu ks. proboszczu Józefie Gorgolewskim. Pozbawiony przez Niemców możliwości sprawowania publicznych funkcji kościelnych, rządził diecezją jako wikariusz generalny. Odważnie stawał w obronie praw Kościoła, uwięzionych księży i prześladowanej ludności. Koordynował charytatywne prace tajnego ośrodka organizacji i stowarzyszeń katolickich. W tajnych raportach informował Ojca Św. Piusa XII o sytuacji kościoła w okupowanej Polsce. Pierwsze publiczne przemówienie w języku polskim podczas okupacji wygłosił, za zezwoleniem Niemców, 9.04.1944 r., podczas pogrzebu 36 Polaków, poległych podczas nalotu alianckiego na Poznań. W okresie okupacji napisał kilka syntez teologicznych, m.in. „Dogmatyka”, „O kapłaństwie”.

Po zakończeniu wojny wdzięczni poznaniacy nagrodzili nieustraszonego bpa Dymka pastorałem z herbem Poznania, który wręczył mu uroczyście prezydent miasta. W 1945 r. został mianowany arcybiskupem tytularnym Nikopolis. W następnym roku, kiedy Ojciec Św. Pius XII zniósł dotychczasową unię między archidiecezją poznańską i gnieźnieńską, został abpem metropolitą poznańskim.

Abp Dymek: odbudował zniszczony kościół katedralny oraz gmachy kościelne Ostrowa Tumskiego, uruchomił archidiecezjalny instytut Caritas, powołał w Rościnie  dom rekolekcyjny, organizował coroczne kursy duszpasterskie dla duchowieństwa, a w dekanatach miesięczne dni skupienia, przewodniczył Komisji Duszpasterskiej Episkopatu Polski oraz zasiadał w Komisji Głównej. W 1950 r. odmówił podpisania Apelu Sztokholmskiego, za co został zgromiony na łamach radzieckiej „Prawdy”.

 

Abp Walenty Dymek zm. 22.10.1956 r. w Poznaniu.