KATOLICY.EU

Ks. Franciszek Salezy Jezierski, publicysta.

 

Franciszek Salezy Jezierski ur. w 1740 w  rodzinie drobnej szlachty na ziemi łukowskiej. Ukończył kolegium Pijarów w Łukowie. W młodości zajmował się działalnością prawniczą, a także służył w wojsku jako namiestnik chorągwi husarskiej w oddziałach ordynackich Sanguszków. Czując głos Bożego powołania wstąpił do zgromadzenia misjonarzy w Warszawie. Następnie przyjął święcenia kapłańskie. Wykształcenie uzupełniał we Włoszech. Powróciwszy do Polski objął stanowisko kanonika kaliskiego. Przez krótki czas pracował w pracowni historycznej Naruszewicza, a potem został współpracownikiem Komisji Edukacji Narodowej. Pełnił funkcje rektora wydziału lubelskiego (1781), potem małopolskiego (1783). W 1785 r. został wizytatorem generalnym szkół koronnych. Będąc wizytatorem czuwał nie tylko nad treściami i metodami nauczania, lecz zwracał również uwagę na postawę obywatelską. Według niego ludzie urodzeni w stanie szlacheckim nie powinni nigdy pogardzać żadną inną klasą obywatelów, a mając zaszczyt swego własnego urodzenia, obowiązani są tym bardziej starać się o przymioty osobiste.

 Ks. Jezierski jest uważany za współtwórcę reformy szkolnictwa podjętej przez Komisję Edukacji Narodowej. W 1783 r. uzyskał doktorat z teologii i filozofii w Akademii Krakowskiej. Po odejściu ze stanowiska wizytatora został bibliotekarzem. Wydelegowany przez kapitułę wszedł do Trybunału Koronnego.

Ks. Jezierski w 1785 r. przeniósł się do Warszawy, gdzie był aktywnym publicystą Kuźnicy Kołłątajowskiej, skupiającej działaczy społecznych i politycznych oraz publicystów i literatów z okresu Sejmu Czteroletniego, stanowiących lewicę tzw. obozu reform. Nazywany był „Wulkanem gromów Kuźnicy”.

Ks. Jezierski chociaż nie był posłem odegrał dużą rolę w obradach Sejmu Czteroletniego. Na rozpoczęcie Sejmu Wielkiego, w warszawskiej kolegiacie pod wezwaniem św. Jana, wygłosił Kazanie przed Stanami Rzeczypospolitej (1788), a następnie uprawiał publicystykę polityczną.

Do najważniejszych dzieł ks. Jezierskiego należą: „Duch nieboszczki Bastylii”,Jarosza Kutasińskiego… uwagi nad stanem nieszlacheckim w Polszcze, „Katechizm o tajemnicach rządu polskiego”Głos naprędce do stanu miejskiego” oraz powieści historyczne: Gowórek herbu Rawicz” i „Rzepicha”. O tej ostatniej powieści tak pisał historyk literatury prof. Julian Krzyżanowski: niezwykłość tej powieści polegała na tym, że w czasach, gdy Naruszewicz i Krasicki poddawali krytyce naukowej nasze podania kronikarskie,  Jezierski zajął stanowisko odmienne: uznawał on to, co nazwać by można intuicją ludową, a więc stanowisko podobne temu, z którego na przeszłość spoglądać będą romantycy.

W swych pismach ks. Jezierski ostro krytykował szlachtę i arystokrację. Pisał: arystokraci mają znaczenie w kraju nabyte niesłusznością, tak jak złodzieje mają dostatki nabyte kradzieżą.

Ks. Jezierski bronił "pospólstwa", dążył do wzmocnienia władzy państwowej. Domagał się zrównania politycznego mieszczan i szlachty, żądał opieki prawnej dla chłopa. Ustrój stanowy w Polsce tak ilustrował: Stan szlachecki jest głową, stan miejski jak piersi i żołądek, stan pospólstwa jak ręce i nogi

Ks. Jezierski tak definiował naród:  naród jest zgromadzeniem ludzi mających jeden język, zwyczaje i obyczaje zawarte jednym i ogólnym prawodawstwem dla wszystkich obywatelów.

 

Ks. Franciszek Salezy Jezierski zm. 14.02.1791 r. Po jego śmierci wydano Niektóre wyrazy porządkiem abecadła zebrane..”, dzieło zawierające całość przemyśleń Jezierskiego, opatrzone wstępem Hugona Kołłątaja.