KATOLICY.EU

Ks. Idzi Radziszewski, twórca Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego.

 

Idzi Benedykt Radziszewski ur. się 1.04.1871 r. w Bratoszewicach koło Łodzi, w zubożałej rodzinie szlacheckiej. W domu panowała atmosfera religijna i patriotyczna. Po ukończeniu, pod kierunkiem ojca, szkoły elementarnej, uczęszczał przez osiem lat do Filologicznego Gimnazjum w Płocku. W 1889 r. wstąpił do Seminarium Duchownego we Włocławku. Dzięki nieprzeciętnym walorom umysłu i charakteru, jak również dzięki zdolnościom przywódczym, został wytypowany w 1893 r. na studia do Akademii Duchownej w Petersburgu. Ukoronowaniem studiów w Akademii Duchownej były święcenia kapłańskie, które otrzymał w 1896 r. i otrzymany rok później tytuł magistra z zakresu egzegezy.

Pierwszą placówką duszpasterską ks. Radziszewskiego był kościół św. Mikołaja w Kaliszu, gdzie przez kilka miesięcy w 1897 r. pełnił funkcję wikarego. Szczególną uwagę zwrócił wówczas na młodzież, którą dokształcał w zakresie filozofii, aby ugruntować jej światopogląd katolicki. W 1898 r. udał się do Leuven (Leuvain), gdzie podjął studia filozoficzne na tamtejszym Uniwersytecie Katolickim. Dwa lata później obronił rozprawę doktorską. Pragnąc stworzyć w Polsce uniwersytet katolicki udał się do Anglii, Francji, Włoch, Austrii, Niemiec i Szwajcarii, aby podpatrywać tam funkcjonujące uczelnie.

Od 1901 r. działalność ks. Radziszewskiego koncentrowała się w trzech miastach: Włocławku, Petersburgu i Lublinie. Działalność ta miała charakter naukowy, wychowawczy i organizacyjny. Praca naukowa to liczne rozprawy, artykuły, hasła do Encyklopedii Kościelnej, recenzje, sprawozdania ze zjazdów, ożywiające ruchu neotomistyczny w środowisku polskiej inteligencji zarówno duchownej jak i świeckiej. Chcąc ukazać dorobek polskiej filozofii i uchronić ją przed zapomnieniem, opracował Polską bibliografię filozoficzną. Był członkiem Komisji Historii Filozofii Polskiej Akademii Umiejętności, Polskiego Towarzystwa Filozoficznego we Lwowie, Towarzystwa Psychologicznego w Warszawie, Towarzystwa Przyjaciół Nauk w Poznaniu, a za granicą członkiem Rzymskiej Akademii św. Tomasza.

W latach 1901 - 1914 roku ks. Radziszewski był profesorem filozofii i pedagogiki Seminarium Duchownego we Włocławku. Równocześnie w latach 1901-1905 był jego wicerektorem a w latach 1908-1911 rektorem. W 1909 r. z jego inicjatywy powstał we Włocławku miesięcznik „Ateneum Kapłańskie”.

W marcu 1914 roku ks. Radziszewski wyjechał do Piotrogrodu, gdzie został profesorem filozofii i rektorem tamtejszej Akademii Duchownej. W celu podniesienia poziomu nauczania wprowadził podział na sekcje teologiczną i prawa kanonicznego, a także zwiększył liczbę katedr oraz wprowadził obowiązek publicznej obrony tez uprzednio przygotowanych przez studentów. Od 1916 r. kierował również Wyższymi Kursami Polskimi w Piotrogrodzie, zorganizowanymi przez Towarzystwo Miłośników Historii i Literatury Polskiej.

W lutym 1918 r. ks. Radziszewski zawiązał w Piotrogrodzie komitet Organizacyjny Uniwersytetu. W skład jego weszli fundatorzy: Karol Jaroszyński (prezes), inż. Franciszek Skąpski (skarbnik), ks. Radziszewski (wiceprezes), ks. Czesław Falkowski (sekretarz). Komitet zdecydował zlokalizować uniwersytet w Lublinie oraz rozpoczął pozyskiwanie kadry nauczającej spośród pracowników Akademii Duchownej i Wyższych Kursów Polskich w Piotrogrodzie. Przygotował również projekt statutu uniwersyteckiego i szczegółowych przepisów oraz rozpoczął gromadzenie księgozbioru jako zalążka przyszłej biblioteki. Zaplanowano założenie specjalnego towarzystwa wspierającego materialnie uczelnię. W czerwcu 1918 r. Komitet przeniósł się do kraju. Inicjatywę założenia uniwersytetu katolickiego zaakceptował w lipcu 1918 r. Episkopat Królestwa Polskiego.

Biskupi udzielili ks. Radziszewskiemu pełnomocnictwa do prowadzenia dalszej działalności organizacyjnej, mianując go rektorem nowo powstałej Uczelni. Zaraz potem rozpoczął starania o uzyskanie aprobaty Ministerstwa Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego. Po uzyskaniu zgody we wrześniu 1918 r. zorganizował 4 wydziały: Teologiczny, Prawa Kanonicznego i Nauk Moralnych, Prawa i Nauk Społeczno-Ekonomicznych oraz Nauk Humanistycznych. Inauguracja pierwszego roku akademickiego odbyła się 8.12.1918 r. Uniwersytet nie miał jednak siedziby. Dopiero po wielu staraniach, dzięki życzliwości naczelnika państwa - Józefa Piłsudskiego, uzyskano gmach będący niegdyś własnością dominikanów-obserwantów. Po koniecznej adaptacji 8.01.1922 r. oddano do użytku wyremontowaną część wschodnią i wkrótce uroczyście przeniesiono Uczelnię do nowej siedziby, służącej do dzisiaj Katolickiemu Uniwersytetowi Lubelskiemu.

 W pamięci współczesnych ks. Radziszewski pozostał jako człowiek o nieprzeciętnym pięknie duchowym, którym wokół promieniował. Odznaczał się szczególnym nabożeństwem do Najświętszego Serca Jezusowego, które uczynił Patronem Uczelni. Miał też wiele zaufanie do Opatrzności, będące źródłem jego spokoju, optymizmu, pogody ducha i wiary w powodzenie podejmowanych inicjatyw. Był skromny, cichy, małomówny, nie szukający rozgłosu. Miał dar przekonywania i umiejętność nawiązywania kontaktu z ludźmi. Ogromnie zaangażowany w pracę dla Kościoła i Ojczyzny, pojmował ją jako służbę, a nie jako środek do wzbogacenia się. Umierając nie posiadał nic prócz przedmiotów niezbędnych do codziennego użytku. Cieszył się nieprzeciętnym szacunkiem wśród młodzieży akademickiej, która go ceniła za zainteresowanie się jej sprawami i wspieranie we wszelkich potrzebach duchowych i materialnych, za tolerancję dla osób reprezentujących inne wyznanie lub poglądy.

 

Ks. Idzi Radziszewski zmarł 22.02.1922 r. w Lublinie na zapalenie płuc. W czasie pogrzebu 25.02.1922 r. nad jego mogiłą przy ul. Lipowej w Lublinie przedstawiciele różnych grup społecznych ślubowali kontynuować rozpoczęte dzieło i dochować wierności idei Uniwersytetu Katolickiego.