KATOLICY.EU

Ks. Jan Sierociński, powstaniec listopadowy.

 

Jan Henryk Sierociński ur. się w 1798 r. we wsi Kalnik w guberni kijowskiej. Uczył się w szkołach w Niemirowie i Humaniu, a następnie w Seminarium Głównym przy Uniwersytecie Wileńskim, gdzie po uzyskał stopień mgra teologii. W 1823 r. przyjął święcenia kapłańskie w obrządku unickim w Połocku.

Ks. Sierociński pełnił obowiązki asesora w konsystorzu w Żydyczynie przy sufraganie łuckim Cyrylu Sierocińskim, swym kuzynie, był także wychowawcą seminarzystów. Promowany na kanonika katedralnego, został mianowany w 1829 r. członkiem Komisji Administrującej Opactwem Owruckim. Jednocześnie pełnił obowiązki prowincjała klasztoru bazylianów w Owruczu.

Kiedy w 1830 r. wybuchło powstanie listopadowe, zakonnicy i księża jak pisze Feliks Wrotnowski poszli dzielić trudy i niebezpieczeństwa z bracią zbrojną. Wśród nich był ks. Sierociński, co sam potwierdził w napisanym na Syberii Śpiewie historycznym”: Na czele ludu w duchowieństwa gronie/ Błogosławiłem zamiary... Aresztowany w maju 1831 r., przebywał w więzieniach najpierw w Owruczu, a następnie w Żytomierzu. Tam został postawiony przed sądem wojskowym i skazany za udział w powstaniu listopadowym. W uzasadnieniu wyroku czytamy, iż ks. Sierociński zorganizował spotkanie z buntownikami, odbierał od nich przysięgę i trzykrotnie polecił rządcy klasztoru dostarczyć im 150 uzbrojonych włościan i 10 najlepszych koni, grożąc surową odpowiedzialnością za niewykonanie polecenia. W ogłoszonym w gazecie wyroku czytamy, iż ostatecznie został oddany w sołdaty do Specjalnego Korpusu Syberyjskiego z jednoczesnym pozbawieniem święceń, praw stanu oraz konfiskatą majątku, jeżeli takowy posiada.

Ks. Sierociński, po 6 miesięcznej pieszej wędrówce, dotarł w listopadzie 1832 r. do Tobolska, gdzie został wcielony do 6 Syberyjskiego Kozackiego Pułku Liniowego jako szeregowiec. Faktycznie jednak został nauczycielem w kozackiej szkole wojskowej w Omsku. Udzielał też lekcji synowi dyrektora szkoły Lwa I. Czerkasowa. Wdzięczny uczeń po latach pisał: znalazłem w ks. Sierocińskim protektora z prawdziwym uczuciem, użaleniem nad losem moim.

W prowadzonym na Syberii dzienniku ks. Sierociński opisywał m.in. bestialstwa popełniane podczas podboju Kaukazu. 24.03.1833 r. zanotował: Opowiadają, jak to biednych Kirgizów rabują kozacy zabijając ich na śmierć całymi aułami, a złożywszy potem na kupę i zapaliwszy biorą wszystko i uchodzą; tym sposobem oficerowie nie wstydzą się chwalić.

Ks. Sierociński włączył się w organizowanie spisku wśród polskich zesłańców. Nie są jasne cele tworzonej konspiracji. Według jednych relacji planowano zbiorową ucieczkę więźniów. Niektórzy utrzymują, że celem spisku było wzniecenie wspólnie z miejscowymi Kirgizami powstania, aby wyzwolić te ziemie spod rosyjskiego jarzma. Spisek niestety został odkryty i w czerwcu 1833 r. aresztowano ks. Sierocińskiego. Mordercze śledztwo trwało 3 lata. Bohaterski kapłan uznany został za prowodyra I kategorii i skazany na karę śmierci. W dowód łaski car Mikołaj I zamienił karę śmierci na 6 tysięcy kijów.

Wykonanie wyroku na ks. Sierocińskim i jego współpracownikach miało miejsce 14.03.1837 r. w twierdzy omskiej. Egzekucja tzw. przegnania przez „zieloną ulicę” odbywała się publicznie. Skazaniec był przywiązany za ręce do karabinu i przy akompaniamencie werbli zagłuszających jęki, początkowo prowadzony, a następnie wleczony pomiędzy dwoma szpalerami wymierzających razy żołnierzy. Było ich po 500 w każdym szeregu. Ks. Sierociński miał tą morderczą drogę przebyć 6 razy. Bito przy pomocy knutów – rzemieni twardych niczym wąska szyna, których ostre kanty wbijały się w ciało skazańca, przecinając je do kości.

 

Ks. Jan Sierociński zginął zakatowany na śmierć podczas kaźni, 14.03.1837 r. w Omsku. 500-ne uderzenie knuta okazało się śmiertelne. Aby jednak wyrokowi stało się zadość, masakrowano dalej jego zwłoki.

Poruszony tym bestialstwem Lew Tołstoj opisał egzekucję w swojej noweli „Za co”. Utwory poświęcone bohaterskiemu księdzu napisali także Zygmunt Krasiński, Mieczysław Romanowski, Juliusz Turczyński.