KATOLICY.EU

Ks. Tadeusz Trzciński, pionier katolickiej nauki społecznej w Polsce.

        

         Tadeusz Trzciński ur. się 12.08.1873 r. Dzieciństwo spędził w Ostrowie nad Gopłem. W 1882 r. wstąpił do Gimnazjum Marii Magdaleny w Poznaniu. Ponieważ zamierzał wstąpić do seminarium duchownego, przeciwny tym zamysłom ojciec, przeniósł go w 1885 r. do gimnazjum w Inowrocławiu. W 1892 r., po zdaniu egzaminu dojrzałości, wstąpił do Wyższego Seminarium Duchownego w Poznaniu. W 1896 r. przyjął święcenia kapłańskie.

         Ks. Trzciński rozpoczął posługę duszpasterską jako wikary w Kościanie. W 1897 r. chciał wstąpić do zakonu jezuitów, na co jednak nie uzyskał zgody abpa Floriana Stablewskiego. Dwa lata później podjął studia teologiczne we Fryburgu Badeńskim. W 1901 r. na tamtejszym uniwersytecie obronił rozprawę doktorską. Następnie powrócił do kraju, gdzie został wikarym w parafii Murzynno.

1.01.1902 r. ks. Trzciński objął katedrę prawa kanonicznego i teologii moralnej w „praktycznym” seminarium duchownym w Gnieźnie. Kiedy w 1905 r. abp Stablewski wprowadził do programu studiów seminaryjnych nowy przedmiot – nauczanie społeczne Kościoła, został jego wykładowcą. Jednocześnie kierował seminaryjną biblioteką. Za łączenie formacji seminaryjnej z patriotyczną, został wyrokami dwóch instancji sądu pruskiego skazany na grzywny pieniężne. Co więcej, niemieckie władze zagroziły zamknięciem seminarium jeżeli nadal będzie w nim wykładał. W tej sytuacji został odwołany z funkcji profesora i w 1908 r. objął probostwo w Wałkowie.

Ks. Trzciński był współpracownikiem „Podręcznej Encyklopedii Kościelnej” w Warszawie, członkiem Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk. Wydał m.in. „Katalog rękopisów biblioteki seminaryjnej w Gnieźnie do XVI wieku włącznie” oraz monumentalny „zbiór praw archidiecezji gnieźnieńskiej”. W 1907 r. opublikował „Krótki przewodnik pracy społecznej w diecezjach gnieźnieńskiej i poznańskiej”, w którym omówił podstawowe pojecie dotyczące kwestii społecznej, dzieje ruchu chrześcijańsko – społecznego oraz niemieckie ustawodawstwo socjalne. W 1907 r. wydał przetłumaczoną na język polski encyklikę Ojca Św. Leona XII „Rerum novarum”, którą zaopatrzył w przedmowę i wyczerpujące wyjaśnienie, tak aby jej lektura była zrozumiała dla robotników.

W 1908 r. ks. Trzciński wydał książkę „Praca społeczna częścią duszpasterstwa”.  Poglądy wyrażone w tej pracy tak scharakteryzował jego biograf Marek Chamot: Uważał, że przyczyny kwestii socjalnej tkwiły w ostro zarysowanych dysproporcjach życia ekonomicznego i społecznego XIX wieku. Olbrzymiemu wzrostowi produkcji kapitalistycznej nie towarzyszył w równej mierze wzrost ogólnego dobrobytu społeczeństwa. Korzyści postępu gospodarczego przypadały w wielkiej mierze jedynie klasom posiadającym.

Ks. Trzciński odrzucał socjalizm i jego materialistyczną wizję człowieka. Metodą na poprawę losu robotników miały być według niego towarzystwa i związki robotnicze, państwowy interwencjonizm oraz ustawodawstwo socjalne. Jednak, aby działalność robotniczych zrzeszeń przyniosła owoce, potrzebna jest odnowa moralna, a przede wszystkim wyzwolenia z nałogów, zwłaszcza pijaństwa.

Ks. Trzciński uważał, że kapłan, który nie podejmuje działalności społecznej w duchu nauczania kościoła, skazany jest na porażkę wobec rosnącej w siłę laicyzacji i walki z Kościołem. Wiara nie może być czymś prywatnym a ksiądz nie może dać się zamknąć w murach Kościoła.

 

Ks. Tadeusz Trzciński zm. 23.06.1912 r. na zapalenie mózgu.