KATOLICY.EU

Ks. Stanisław Trzeciak, działacz społeczny.

 

Stanisław Kostka Trzeciak ur. się 25.10.1873 r. w Rudnie Wielkiej koło Rzeszowa w rodzinie chłopskiej. W 1894 r.,  po skończeniu gimnazjum w Rzeszowie, podjął studia na wydziale prawa Uniwersytetu Jagiellońskiego. Kiedy skończył I semestr, wstąpił do Wyższego Seminarium Duchownego i podjął studia teologiczne. W 1898 r. przyjął święcenia kapłańskie.

Ks. Trzeciak posługę duszpasterską rozpoczął jako wikary najpierw w Chrzanowie, a potem w Myślenicach. W 1900 r. obronił doktorat z teologii na Uniwersytecie Jagiellońskim. Rok później wyjechał w podróż naukową po Europie podczas której odwiedził m.in. Fryburg, Rzym i Wiedeń. Kiedy powrócił do kraju, został wikarym w Wieliczce. W latach 1903-1905 odbył podróż na Bliski Wschód podczas której m.in. pracował w szkole Biblijnej oo. Dominikanów i w Instytucie Archeologicznym oraz prowadził badania nad trądem.

W 1906 r. ks. Trzeciak inkardował się do diecezji przemyskiej. Tu podjął ożywioną działalność społeczną. Należał do Związku Katechetów, był skarbnikiem w przemyskim Komitecie Dożywiania Dzieci, pełnił funkcję redaktora „Echa Przemyskiego”, na łamach którego opublikował wiele artykułów o tematyce społecznej m.in. „Praca a płaca”, „Stosunek Ewangelii do kwestii socjalnej”.

W 1907 r. ks. Trzeciak objął katedrę Pisma św. Nowego Testamentu w Akademii Duchownej w Petersburgu. Jako profesor zabiegał o reformę Akademii i w tej sprawie kilkakrotnie podróżował do Rzymu. W 1910 r. inkardował się do diecezji mohylewskiej. Obok zajęć dydaktycznych był kapelanem najpierw w kaplicy pw Najświętszego Serca Pana Jezusa w Terjoki, potem w kościele pw. Św. Jana Chrzciciela przy Cesarskiej Szkole Wojskowej w Petersburgu.

Kiedy wybuchła I wojna światowa ks. Trzeciak założył Polskie Towarzystwo Pomocy Ofiarom Wojny. Roztoczył także opiekę nad klerykami seminarium duchownego we Lwowie oraz alumnami zakonu oo. Bazylianów uwięzionych przez Rosjan w Tomsku. W 1916 r. spowodował ich przeniesienie do Saratowa, gdzie zorganizował dla nich prowizoryczne studium teologicznie oraz zastępcze seminarium duchowne. Funkcję rektora powierzył rosyjskiemu więźniowi ks. Michałowi Rec. Osobiście zaopatrywał alumnów, prowadził dla nich rekolekcje, oraz utrzymywał stały kontakt korespondencyjny.

W 1918 r. ks. Trzeciak powrócił do Polski. Zaangażował się w akcję dostaw żywności dla instytucji charytatywnych w diecezji przemyskiej i archidiecezji lwowskiej. Brał udział w obronie Lwowa przed oddziałami ukraińskimi. W 1921 r., inkardowany do diecezji przemyskiej, zaangażował się w akcję pomocy dla polskich dzieci powracających z bolszewickiej Rosji.

Wiosną 1923 r. ks. Trzeciaka powołano na katedrę Pisma św. Nowego Testamentu w Instytucie Teologicznym w Przemyślu. Pół roku później został proboszczem w Dębowcu, gdzie ufundował ochronkę dla dzieci. W 1928 r. przeniósł się do archidiecezji warszawskiej, gdzie powierzono mu funkcję rektora kościoła św. Jacka w Warszawie. W 1939 r. został administratorem parafii św. Antoniego w Warszawie.

Ks. Trzeciak znany był z niechęci do Żydów. Problematyce żydowskiej poświęcił liczne publikacje m.in. „Mesjanizm a kwesta Żydowska”, „Żyd jako obrońca ślubów cywilnych i rozwodów katolickich”. Opublikował także liczne artykuły m.in. na łamach „Przeglądu Katolickiego” i „Ateneum Kapłańskiego”.

W czasie II wojny światowej ks. Trzeciak współdziałał z ruchem oporu oraz czynnie ratował ludność cywilną przed niemieckimi represjami. Wśród osób, którym pomagał, były liczne żydowskie dzieci, które uchronił od śmierci w czasie holokaustu.

 

Ks. Stanisław Trzeciak został zastrzelony przez Niemców 9.08.1944 r. w ogarniętej powstaniem Warszawie.