Katolicy.eu

Ks. Franciszek Adruszewicz, duszpasterz Polaków w ZSRR.

 

Franciszek Andruszewicz ur. się w 1880 r. we wsi Jabłonówka na Podolu. Czując głos Bożego powołania wstąpił do Seminarium Duchownego w Żytomierzu. W 1906 r. przyjął święcenia kapłańskie, po czym został administratorem parafii Czerniowce Podolskie. W latach 1910-17 pracował jako administrator par. Horbulów. W 1918 r. został wikariuszem w liczącej ponad 17 000 wiernych, par. św. Aleksandra w Kijowie. Posługę duszpasterską łączył wówczas z katechizacją i nauczaniem polskich dzieci.

W sierpniu 1919 r. ks. Andruszewicz został aresztowany wraz z czteroma innymi polskimi księżmi przez bolszewików jako zakładnik. Wszystkich uwięzionych kapłanów wykupiła za 300 000 rubli polska ziemianka Maria Mańkowska z Krasiłowa na Wołyniu. Po zakończeniu wojny polsko – bolszewickiej i traktacie ryskim ustalającym przebieg wschodniej granicy II Rzeczypospolitej, pozostał wśród Polaków, zamieszkałych na terenach włączonych do Rosji bolszewickiej.  W 1922 r. został administratorem parafii Fastów koło Białej Cerkwi.

19.07.1929 r. ks. Andruszewicz został aresztowany i po kilku dniach zwolniony. Ponownie aresztowany 4 miesiące później został oskarżony wraz z 16-toma innymi polskimi księżmi o działalność kontrrewolucyjną i szpiegostwo. Skazany początkowo na 3 lata, przebywał najpierw w więzieniu w Kijowie a następnie w Charkowie. Tu został poddany morderczemu śledztwu. 32 dni tortur i nieustannych przesłuchań doprowadził go do stanu bliskiego obłędowi. Wyczerpany psychicznie i zmaltretowany fizycznie, przyznał się do absurdalnych zarzutów jakoby zorganizował sieć szpiegowską w celu obalenia ustroju ZSRR. W czerwcu 1930 r. ponownie stanął przed sądem w procesie pokazowym 30 Polaków, wśród których było 11 księży, po czym został skazany na karę śmierci przez rozstrzelanie, zamienioną jednak na 10 lat łagrów i 5 lat pozbawienia praw publicznych.

Charakter rozpętanej wówczas w ZSRR antykatolickiej histerii dobrze oddaje fragment artykułu opublikowanego w Kijowie w polskojęzycznym piśmie „Sierp” 28.02.1930 r.: Kościół i kler katolicki jest jednym z najzaciętszych wrogów rewolucji październikowej, Związku Radzieckiego i socjalizmu w ogóle, pod przewodnictwem kierownika kontrrewolucji katolickiej papieża i jego pomniejszych pomocników w Polsce, każdy polski ksiądz katolicki w ZSRR korzystając z nieograniczonej swobody religijnej i przykrywając się pozorami działalności religijnej staje się zajadłym propagandystą obalonego kapitalizmu, agentem międzynarodowej burżuazji polskiej, a każdy kościół – placówką burżuazyjnej Polski, policji i defensywy.

W październiku 1930 r. ks. Andruszewicz trafił przez pomyłkę z grupą 10 księży do łagru w Kołtasie. Po dwóch tygodniach wszyscy zostali przewiezieni najpierw do Kijowa, a następnie do politizolatora w Jarosławiu nad Wołgą.

Ks. Andruszewicz wolność odzyskał dzięki zabiegom władz polskich, które doprowadziły do wymiany więźniów politycznych. We wrześniu 1932 r. znalazł się w Polsce wraz z grupą 51 osób w tym 18 księży. Od 1933 r. pracował w parafiach Przewały i Buceń w diecezji łuckiej.

Ks. Franciszek Andruszewicz zmarł nagle 11.01.1938 r. w Kowlu i tam został pochowany.