Katolicy.eu

O. Alfons Czyżewski, duszpasterz Polaków w ZSRR.

 

         Alfons Czyżewski ur. się 28.04.1897 r. w Możach pod Witebskiem. W 1914 r. został wcielony do armii rosyjskiej w szeregach której walczył w czasie I wojny światowej. W wieku 29 lat wstąpił do zakonu jezuitów w Albertynie. Po zdaniu w Pińsku egzaminu dojrzałości studiował filozofię i teologię w Krakowie i Lublinie. W 1935 r. przyjął święcenia kapłańskie. W 1938 r. posługiwał jako duszpasterz w Żemosławiu koło Lidy. Potem posługiwał jako bibliotekarz w kolegium Bobolanum w Lublinie.

         W czasie II wojny światowej o. Czyżewski znalazł się na terenie archidiecezji wileńskiej. Tu posługiwał najpierw w parafii Opsa a później w parafii Gawja kolo Lidy. Był uważany za bardzo gorliwego i oddanego wiernym kapłana. Okazyjnie posługiwał żołnierzom AK. W latach 1944-45 kontynuował budowę kościoła we wsi Berdówka. Po zakończeniu II wojny światowej nie zgodził się na repatriację do Polski i pozostał na ziemiach włączonych w granice ZSRR.

         31.10.1947 r. o. Czyżewski został aresztowany przez agentów MGB w Grodnie. Został oskarżony m.in. o to, że był wrogo nastawiony do sowieckiej władzy, w latach 1939-1940 prowadził wśród obywateli nowosielskiej rady wiejskiej, lidzkiego rejonu(…) agitację skierowaną przeciw kolektywizacji rolnictwa i rozpowszechniał wśród kołchoźników oszczercze i prowokacyjne wiadomości o materialnym położeniu kołchoźników w ZSRR.

         O. Czyżewskiego oskarżono także o kontakty w Niemcami podczas okupacji niemieckiej, donosy na sowiecko-kołchoźniczy aktyw, udział w procesie przeciwko temu aktywowi, ograbianie kołchoźników, przywłaszczenie sobie majątku kołchozowego itd.

         2.03.1948 r. o. Czyżewski został skazany na 10 lat łagrów i pozbawienie praw obywatelskich przez 5 lat. W końcowym tekście oskarżenia nie pozostawiono już zarzutów będących podstawą aresztowania, lecz jedynie zarzut przechowywania antysowieckich karykatur o portretu Hitlera, do czego przyznał się w czasie śledztwa, mówiąc, że traktował to jako makulaturę. Znaleziono też ulotki niemieckie z fotografiami z odkrytych w 1943 r. grobów polskich oficerów w  Katyniu.

         W wyniku odwołania się o. Czyżewskiego od wyroku, Trybunał obniżył wyrok do 6 lat łagrów. Był więziony w Mińsku i Orszy, po czym trafił do łagru w Nowostroicku w południowej Syberii.

         o. Czyżewski odzyskał wolność po odsiedzeniu wyroku w 1953 r. Natychmiast udał się do parafii Krasne koło Mińska, gdzie proboszczem był jego współbrat, jezuita o. Józef Marsänger.

 

         16.11.1953 r., ma drugi dzień po powrocie z łagru, o. Alfons Czyżewski zmarł na zawał serca.  Pochowany został na miejscowym cmentarzu. W 1994 r. został pośmiertnie zrehabilitowany przez Prezydium Sądu Obwodu Grodzieńskiego, gdyż jak stwierdzono brak dowodów przestępczej działalności Czyżewskiego Alfonsa Leopoldowicza.