KATOLICY.EU

Ks. Stanisław Eliasz, kapłan archidiecezji wileńskiej.

 

Stanisław Awid Eliasz ur. się 14.07.1904 r. w Komarnie na Węgrzech.  Jego ojciec Franciszek był lekarzem pułkowym i oficerem. Matka, Anna Maria z domu Burdzyńska, pochodziła z ziemiańskiej rodziny z Mińszczyzny. W dzieciństwie wraz z rodzicami często zmieniał miejsce zamieszkania. Dziecinne lata spędził w Jarosławiu, potem we Lwowie, a następnie w rodzinnym majątku swej matki koło Mińska. W pierwszych latach I wojny światowej przebywał w Mińsku i w Moskwie. W 1916 r. przybył do Lwowa i zdał egzamin do II klasy Państwowego Gimnazjum Realnego. Kiedy w następnym roku zmarła mu matka, przeniósł się do Mielca, gdzie uczęszczał do Gimnazjum Klasycznego. Naukę kontynuował w Łańcucie i Lwowie.

W 1920 r. Eliasz stracił ojca. Udał się wówczas w rodzinne strony matki i tam pod Mińskiem zaskoczyła go ofensywa sowiecka. Po rządami bolszewików spędził rok, po czym przedostał się do Polski. W 1922 r. zdał we Lwowie maturę. Następnie rozpoczął studia na Politechnice Lwowskiej na Wydziale Rolniczo-Leśnym. W 1927 r. otrzymał dyplom inżyniera rolnego. W latach 1926-1928 był asystentem w Instytucie Doświadczalnym w Dublanach. Odbył też służbę wojskową i ukończył Szkołę Podchorążych we Włodzimierzu Wołyńskim.

We wrześniu 1928 r., natychmiast po ukończeniu służby wojskowej, Eliasz napisał podanie o przyjęcie do Wileńskiego Seminarium Duchownego. Ze względu na brak środków materialnych prosił o przyjęcie go dopiero na semestr zimowy 1928/1929. Rektor napisał jednak, by przyjechał do Wilna już w październiku i w tym miesiącu rozpoczął studia seminaryjne. Ferie świąteczne i wakacje w czasie studiów spędzał w parafii Iszczołna koło Szczuczyna u ks. prob. Bolesława Krasodomskiego. Studiując jednocześnie na Wydziale Teologicznym napisał pracę magisterską „Interwencjonizmu we współczesnym kolektywizmie agrarnym i w polityce agrarnej papieży na przełomie średniowiecza” na Seminarium Chrześcijańskiej Nauki Społecznej u ks. prof. Aleksandra Wóycickiego ocenioną jako bardzo dobra.

W 1934 r. Eliasz przyjął Święcenia kapłańskie, po czym został skierowany na prefekta w parafii Druja. Pracował tu dwa lata. W 1936 r. otrzymał nominację na proboszcza sąsiedniej parafii Idołta, liczącej ponad 3000 wiernych, w której rozpoczął budowę nowego murowanego kościoła. Nie zdążył go jednak wykończyć do wybuchu II wojny światowej. Jak pisze jego biograf ks. Tadeusz Krahel: „Znany był jako bardzo gorliwy duszpasterz, zatroskany o dobro duchowe swoich wiernych”.

W czasie okupacji sowieckiej ks. Eliasz, w związku z bardzo nasiloną propagandą ateistyczną, prowadzoną przez władze sowieckie przez licznych lektorów partyjnych, odwiedzał okoliczne parafie i wygłaszał kazania, odpierając ateistyczne argumenty i umacniając wiarę. Ks. Bolesław Gramz zapamiętał: „Ks. Eliasz Stanisław, o którym parafianie opowiadają ze łzami w oczach, nie żył zupełnie dla siebie. Wyrzeczenie się siebie posuwał do bohaterstwa (...) wyjeżdżał raz po raz na misje ludowe i rekolekcje w czasach, gdy system sowiecki dochodził na naszych ziemiach do szczytowego punktu realizacji”.

11.06.1941 r. ks. Eliasz został aresztowany przez agentów NKWD. Trafił do więzienia w Berezweczu, urządzonego w kościele i klasztorze pobazyliańskim. Według ustaleń Okręgowej Komisji Badania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w Łodzi, w okresie od 17 IX 1939 do 24 VI 1941 r., zamordowano w tym więzieniu od 500 do 800 więźniów.

24.06.1941 r. na wieść o zbliżaniu się wojsk niemieckich, zarządzono ewakuację więzienia w Berezweczu. 1 000 więźniów wysłano pociągiem do Kujbyszewa, pozostałych w liczbie od 1 500 do 2 000 pognano pieszo w kierunku Witebska. W tej drugiej grupie był ks. Eliasz.

 

Kiedy 27.06.1941 r. w Taklinowie niemieckie samoloty zbombardowały kolumnę, przestraszenie sowieccy konwojenci seriami z karabinów maszynowych zabili wszystkich więźniów. Razem z nimi zginął ks. Stanisław Eliasz. Zamordowanych pochowano w dołach po ziemniakach w kołchozie Nikołajewo. Po wkroczeniu tam Niemców ciała ekshumowano i przeniesiono do olbrzymiego grobu na skraju lasu taklinowskiego.