KATOLICY.EU

Ks. Jan Ellert, duszpasterz Polaków w ZSRR.

 

         Jan Ellert ur. się 23.03.1893 r. w Białymstoku w rodzinie robotniczej. W 1911 r., po skończeniu w rodzinnym mieście szkoły średniej, wstąpił do Wyższego Seminarium Duchownego w Wilnie. Przełożeni widząc jego nieprzeciętne zdolności, wysłali go w 1914 r. na studia do Akademii Duchownej w Petersburgu. Tam w 1916 r. przyjął święcenia kapłańskie.

W 1918 r. ks. Ellert powrócił do Wilna, po czym został wikarym w Dolistowie. Dwa lata później został katechetą w gimnazjum żeńskim w Białymstoku. W 1922 r. otrzymał mianowanie na notariusza Kurii Biskupiej i katechetę w gimnazjum męskim. W 1925 r. podjął studia prawa kanonicznego w Rzymie. Po roku powrócił do Wilna, gdzie podjął pracę jako profesor seminarium duchownego, ojciec duchowny alumnów i obrońca węzła małżeńskiego w Sądzie Biskupim. W 1932 r., jako doktor prawa kanonicznego, został docentem na Uniwersytecie Stefana Batorego w Wilnie.

Ks. Ellert w Wilnie doświadczył okupacji litewskiej, sowieckiej i niemieckiej. 3.03.1942 r. wileńskie seminarium otoczyła policja, po czym został aresztowany wraz z 14 profesorami i 80 alumnami. Po latach wspominał: „Majątek osobisty, mieszkających w seminarium został rozgrabiony. U mnie zabrano meble i sprzęty, większość książek – ok. 1 000 tomów, teksty moich wykładów, co dla mnie najcenniejsze, które wygłaszałem w ciągu 16 lat”. 

Ks. Ellert trafił do więzienia na Łukiszkach, gdzie przesiedział w izolatce cztery miesiące. Następnie został przewieziony do obozu pracy w Szałtupiach. Tu pracował przy koniach. Któregoś dnia uległ wypadkowi w wyniku którego noga uległa skomplikowanemu złamaniu. W tej sytuacji trafił do więziennego szpitala w Kownie. Kiedy po dwóch miesiącach powrócił do obozu, przydzielono go do pracy w kuchni. Po latach wspominał: „Z produktów, przywożonych z Wilna przez krewnych i przyjaciół większą część zabierał dla siebie (komendant obozu – PP) Petronis. Zdarzył się i taki wypadek, że dla ks. Prof. Michała Klepacza przywieziono z Wilna kurtkę, spodnie i czapkę. Rzeczy te zabrał Petronis i oddał strażnikowi Paskukisowi, zaś profesorowi obiecał dać, ale <w mordę>”.  

   W czerwcu 1944 r. ks. Ellert odzyskał wolność. Miesiąc później Wilno został zdobyte przez oddziały AK i wojska sowieckie. We wrześniu 1944 r. ponownie otwarto wileńskie wyższe seminarium duchowne. Posługiwał w nim jako profesor do jego zamknięcia przez władze sowieckie w lutym 1945 r. Nie zdecydował się na opuszczenie Wilna, pomimo włączenia go w granice ZSRS.

16.12.1946 r. ks. Ellert został aresztowany w Wilnie przez funkcjonariuszy MGB. W akcie oskarżenia napisano: był wrogo nastawiony do panującego w ZSRS ustroju, w latach 1945-46, do chwili aresztowania utrzymywał przestępczy związek z jednym z kierowników polskiej, nacjonalistycznej działalności i agentem Watykanu, byłym biskupem diecezji wileńskiej, Jałbrzykowskim, który wyjechał do Polski, a z którym brał czynny udział w organizowaniu katolickiego duchowieństwa, pozostającego na Litwie, w celu podtrzymywania działalności polskiego nacjonalistycznego podziemia przeciwko władzy sowieckiej. Zarzucono mu ponadto, że w sierpniu i wrześmiu1944 r. w swoim otoczeniu i mieszkaniu prywatnym w Wilnie wypowiadał oszczerstwa na temat polityki WKP(b) i Sowieckiej Władzy. 

W listopadzie 1947 r. ks. Ellert został zwolniony z powodu braku dostatecznych dowodów winy. W więzieniu spędził 11 miesięcy. Na wolności podjął posługę w wileńskiej katedrze. Z jego inicjatywy i w większości z jego funduszy, wysłano kilkaset paczek żywnościowych do księży więzionych w sowieckich łagrach. Kiedy w 1953 r. sowieckie władze zamknęły katedrę, podjął posługę w podominikańskim kościele św. Ducha. Tu prowadził konspiracyjne duszpasterstwo dla osób, które z racji pełnionych funkcji np. nauczyciele czy urzędnicy, nie mogły, bez narażania się na represje, publicznie spełniać praktyk religijnych. Podjął bezskuteczne starania u władz sowieckich o zgodę na podjęcie nauki w wyższym seminarium duchownym w Kownie kandydatów do kapłaństwa z Białorusi. Starał się także o otwarcie zamkniętej katedry.

W 1956 r. ks. Ellert, odstąpił ks. Józefowi Grasewiczowi – proboszczowi w Nowej Rudzie koło Grodna pierwszy obraz Bożego Miłosierdzia namalowany według wskazówek św. siostry Faustyny Kowalskiej.

 

         Ks. Jan Ellert zm. 13.09.1962 r. w Wilnie.