KATOLICY.EU

Bp Antoni Malecki, administrator apostolski w Leningradzie.

 

Antoni Malecki ur. się w 1861 r. w Petersburgu, w rodzinie inteligenckiej. Początkowo uczył się w niemieckim gimnazjum. Po skończeniu 5 klas, wstąpił do prywatnej szkoły przygotowującej do matury w gimnazjum wojskowym. Po jej uzyskaniu rozpoczął studia w dziedzinie inżynierii wojskowej. W 1879 r. przerwał studia i wstąpił do wyższego seminarium duchownego w Petersburgu. 5 lat później przyjął święcenia kapłańskie.

Ks. Malecki został mianowany wikariuszem parafii katedralnej w Mińsku. Nie objął jednak tego stanowiska z powodu sprzeciwu władz carskich, nie mogących zapomnieć jego rodzinie udziału w powstaniu styczniowym. W tej sytuacji trafił do Witebska. 6 miesięcy później, dzięki przychylnej opinii miejscowego gubernatora, objął stanowisko w Mińsku. Tu otoczył opieką ubogich rzemieślników i polską młodzież. W 1886 r., na polecenie metropolity mohylewskiego abpa Aleksandra Kazimierza GnitowtDziewałtowskiego, sprzeciwił się, aby proboszczem został nasłany przez Rosjan kandydat, gotowy zaprzestać sprawowania liturgii w języku polskim. Za swoją nieustępliwość w tej kwestii został aresztowany i skazany na zesłanie do guberni orenburskiej na Syberii. Na szczęście parafianie przekupili dyrektora departamentu obcych wyznań, który zamienił wyrok na 3 lata zesłania do Agłony na Łotwie. Po 7 miesiącach, dzięki interwencji abpa Szymona Kozłowskiego, został wikarym w Petersburgu.

Ks. Malecki, chcąc pomóc polskiej młodzieży w Rosji, udał się w 1889 r. do Turynu we Włoszech, gdzie poznał system wychowawczy ks. Jana Bosko. Powróciwszy do Petersburga założył przytułek dla ubogich chłopców. Dzięki pomocy finansowej polonii petersburskiej, kupił plac, na którym wybudował kaplicę oraz sieć warsztatów rzemieślniczych. Warsztaty umożliwiały ubogiej młodzieży różnej narodowości uzyskanie dyplomu czeladnika oraz ukończenie 4-klasowej szkoły. W 1907 r. założył jedyną w całym imperium szkołę średnią z polskim językiem nauczania. W 1915 r. założył w miejscowości Biełyj pod Pskowem „gniazdo sieroce” dla chłopców. Tzw. „Kombinat wychowawczy” ks. Maleckiego, zwanego Petersburskim ks. Bosko, funkcjonował do rewolucji październikowej w 1917 r. kiedy to zakłady przejęli a następnie zniszczyli, polscy komuniści.

Ks. Malecki, pomimo przejęcia władzy w Rosji przez komunistów i powstaniu niepodległego państwa polskiego, nie zdecydował się na powrót do kraju. W 1921 r. został rektorem konspiracyjnego seminarium duchownego w Petersburgu. 3.03.1923 r. został aresztowany razem z abpem Janem Cieplakiem i grupą 13 księży pod zarzutem  działalności antypaństwowej. Po krótkim procesie pokazowym został skazany na 3 lata pozbawienia wolności. Wyrok odsiedział w osławionym więzieniu na Lefortowie oraz w tzw. domu poprawczym w Sokolnikach, gdzie przeszedł atak serca.

Ks. Malecki, odzyskawszy wolność w styczniu 1925 r., powrócił do Petersburga, gdzie objął rządy jako wikariusz kapituły w osieroconej diecezji. Wiosną 1926 r. został potajemnie konsekrowany na biskupa przez tajnego wysłannika Ojca Św. Piusa XI oraz mianowany administratorem apostolskim pn. części archidiecezji mohylewskiej z siedzibą w Leningradzie.

W 1927 r. bp Malecki został zmuszony przez GPU do opuszczenia Leningradu i zamieszkania w Archangielsku. Ambasador francuski relacjonował te wydarzenia: „Zgodne świadectwa przedstawiają Maleckiego jako człowieka wyjątkowej roztropności. Jego działalność nigdy nie wykraczała poza ramy czysto religijne i starannie wystrzegał się jakiegokolwiek kompromitującego kontaktu z reprezentacjami innych krajów, a w szczególności z reprezentantami Polski. Szacunek i wpływ, którym prałat ten cieszył się w Leningradzie, są, jak się zdaje, jedyną przyczyną jego wygnania”.  Nacisk parafian spowodował, że pozwolono mu wkrótce na powrót do Leningradu.

Bp Malecki oddał się wytężonej pracy duszpasterskiej, zwracając szczególną uwagę na młodzież. Wyświęcił kapłanów dla diecezji żytomierskiej. Zorganizował tajne seminarium duchowne, zamknięte w 1930 r. Nieustannie szykanowany i zagrożony aresztowaniem konsekrował w 1929 r. na swego sufragana ks. Teofila Matulanisa. Odrzucił ofertę władz radzieckich wyjazdu do Polski.

W listopadzie 1930 r. bp Malecki został aresztowany i poddany morderczemu śledztwu. W wyniku procesu pokazowego 70-letni bp został skazany na 10 lat przymusowych robót i wywieziony do Dubienina niedaleko Irkucka na Syberii. Dzięki interwencji Rządu Polskiego i nuncjusza apostolskiego został w 1934 r. uwolniony. Powróciwszy do Leningradu, nie chciał się zgodzić na opuszczenie ZSRR. Posłużono się więc wybiegiem i wezwano go do Ojca Św. w celu złożenia sprawozdania ze stanu diecezji. W kwietniu 1934 r. przybył do Warszawy. Tu, pomimo intensywnej terapii, nadszarpnięte zdrowie fizyczne i psychiczne, nie chciało wrócić o normy.

 

Bp Antoni Malecki zmarł 17.01.1935 r. w Warszawie. Jego zwłoki spoczęły w podziemiach katedry św. Jana, skąd w 1961 r. zostały przeniesione na Powązki.