KATOLICY.EU

Ks. Kazimierz Naskręcki, duszpasterz Polaków w ZSRR.

 

Kazimierz Naskręcki ur. 11.06.1878 r. w Żytomierzu w rodzinie inteligenckiej. Po ukończeniu gimnazjum w rodzinnym mieście rozpoczął studia medyczne w Kijowie. Czując głos Bożego powołania przerwał studia i wstąpił do seminarium duchownego w Żytomierzu. Ze względu na wykazywane zdolności był skierowany na studia w Akademii Duchownej w Petersburgu, lecz szybko zrezygnował z nich z powodu braku zdrowia. W 1902 r. święcenia kapłańskie.

W latach 1905-1907 ks. Naskręcki był wikariuszem w katedrze żytomierskiej i katechetą w I gimnazjum męskim i żeńskim w Żytomierzu. W latach 1908-1912 pracował jako administrator parafii Obodówka. W 1912 r. objął stanowisko wikariusza, a następnie proboszcza parafii św. Aleksandra i administratora kościoła św. Ignacego w Kijowie. Od 1917 do 1920 był jednocześnie katechetą w I szkole handlowej oraz w polskich gimnazjach dla dziewcząt: Peretiatkiewiczowej, Tereszczenko i Titarenko. Wcześniej był także cenzorem ksiąg religijnych.

Pomimo traktatu ryskiego, przesądzającego ostatecznie o przynależności Kijowa do bolszewickiej Rosji, ks. Naskręcki nie zdecydował się na wyjazd do Polski. W latach 1920-1925 był dziekanem kijowskim i ponownie wikariuszem parafii św. Aleksandra. W czerwcu 1926 r. został mianowany przez administratora apostolskiego diecezji żytomierskiej, ks. Teofila Skalskiego, jego pierwszym wikariuszem generalnym. Po aresztowaniu ks. Skalskiego otrzymał z Rzymu nominację na administratora diecezji żytomierskiej. Razem z ks. Janem Świderskim przygotowywał konspiracyjnie w Kijowie 6 kandydatów do kapłaństwa.

Pod presją GPU i pod wpływem zorganizowanej przez nie tzw. grupy inicjatywnej duchowieństwa katolickiego na Podolu, złożonej z kilku księży uwolnionych chwilowo z więzienia, ks. Naskręcki skierował wraz z administratorem apostolskim diecezji kamienieckiej, ks. Janem Świderskim, z okazji 10 rocznicy rewolucji bolszewickiej jednostronicową deklarację. Kopię deklaracji wysłał do Warszawy, by zapoznać władze kościelne w Polsce z jej rzeczywistym brzmieniem, przewidując jej sfałszowanie przez władze sowieckie. Deklaracja została całkowicie zmieniona przez GPU i opublikowana przez gazety "Wisti" na Ukrainie oraz "Prawda" i "Izwiestija" w Moskwie. Kompromitowała ona duchowieństwo katolickie na Ukrainie, ponieważ jej rzekomi autorzy przyznawali, iż prowadzi ono antysowiecką robotę polityczną i współpracuje z agentami wywiadu polskiego.

Ks. Naskręcki był nękany wielokrotnym wzywaniem do GPU i rewizjami. 25.07.1929 aresztowano w jego parafii 6 kobiet pod zarzutem przynależności do tajnej organizacji tercjarskiej. Następnego dnia został aresztowany w czasie wizytacji parafii Połonne i po jednodniowym areszcie w Szepietówce przewieziony do Kijowa, gdzie w więzieniu śledczym przebywał do 15.06.1930. W czasie trwającego 10 miesięcy śledztwa, podczas którego zarzucano mu „kontrrewolucyjną działalność i kontakt z burżuazyjnym państwem”, przeszedł 70 ciężkich badań. Prowadzący je śledczy żądał od niego przyznania się do przestępstwa „wyczekiwania, by Polska zajęła prawobrzeżną Ukrainę”. W czasie śledztwa stwierdził m.in.: „Moje poglądy na władzę sowiecką były zawsze kontrrewolucyjne” i przyznał, że przygotowywanym konspiracyjnie do kapłaństwa kandydatom mówił, iż władza sowiecka stosuje represje, i muszą się liczyć z tym, iż zostaną aresztowani. Podczas zbiorowego procesu kilkunastu księży polskich z Ukrainy, który odbył się w czerwcu 1930 r. w Charkowie, został skazany na śmierć, z zamianą tego wyroku na 10 lat łagrów i 5 lat utraty praw publicznych.

We wrześniu 1930 r. ks. Naskręcki razem z 10 księżmi został wywieziony z więzienia w Charkowie i po miesiącu transportu trafił do łagru w Kotłasie n. Dźwiną. Ponieważ skierowano ich tam omyłkowo, wszyscy po kilkunastu dniach przewiezieni zostali do politizolatora w Jarosławiu n. Wołgą. Dzięki ostatniej wymianie więźniów politycznych, odzyskał wolność i we wrześniu 1932 r. przybył do Polski razem z 17 księżmi w grupie 51 osób.

W 1935 r. ks. Naskręcki został kapelanem w Zakładzie św. Józefa dla osieroconych dziewcząt w Otwocku. W latach 1936-1939 mieszkał w Warszawie jako kapelan Szkoły Gospodarstwa Domowego i Wiejskiego. Po Powstaniu Warszawskim był do 1949 kapelanem Zakładu Sióstr Rodziny Maryi w Płudach k. Warszawy. We wrześniu 1949 objął stanowisko kapelana w klasztorze Sióstr Benedyktynek-Misjonarek w Kwidzynie w diecezji warmińskiej.

 

Ks. Kazimierz Naskręcki zm. nagle 4.05.1950 r. w Kwidzynie. Pozostawił po sobie kilka popularnych publikacji religijnych oraz obszerne, nie wydane drukiem, wspomnienia pt. „Z zapisków i ze wspomnień Żytomierzanina.