KATOLICY.EU

Ks. Antoni Około – Kułak, duszpasterz Polaków w Rosji.

 

Antoni Około-Kułak ur. 31.031883 r. w Budogoszczy w guberni mohylewskiej. Czując głos Bożego powołania ukończył metropolitalne seminarium duchowne w Petersburgu, a następnie miejscową Akademię Duchowną. Święcenia kapłańskie przyjął w 1906 r., po czym pracował kolejno jako wikariusz w parafiach: Zahacie na Łotwie, Smoleńsk, Psków i par. św. Stanisława w Petersburgu. W 1908 r. został mianowany rektorem, a następnie proboszczem kościoła św. Kazimierza za Newską Rogatką w Petersburgu.

ks. Około – Kułak organizował koła samokształceniowe wśród młodzieży polskiej. W grudniu 1911 r. został przez władze carskie pozbawiony piastowanych stanowisk i skazany na 6 miesięcy twierdzy za niedozwoloną propagandę katolicyzmu w wydawanym przez niego piśmie „Wiera i Żizń". Karę odbył w byłym klasztorze dominikańskim w Agłonie na Łotwie. W 1913 r. wyjechał na studia do Rzymu, gdzie w Collegium Angelicum uzyskał doktorat z prawa kanonicznego.

W  1915 r. ks. Około – Kułak powrócił do Petersburga. Tu został mianowany proboszczem parafii św. Bonifacego. W 1916 r. został wiceprezesem piotrogrodzkiego Towarzystwa Pomocy Ofiarom Wojny. Kierował w nim biurem pracy, zapomóg, wydziałem paszportowym, poszukiwaniem zaginionych i korespondencją z zagranicą. W październiku 1916 r. otrzymał nominację na proboszcza, a dwa lata później także dziekana w Smoleńsku. Jego  parafia liczyła w 1917 r. 8 tysięcy wiernych. Zagrożony uwięzieniem i rozstrzelaniem za współpracę z wojskowymi władzami polskimi w Mohylewie, udał się w 1918 r. do Polski.

Ks. Około – Kułak w II Rzeczypospolitej działał w Radzie Głównej Opiekuńczej, organizując komitety hooverowskie w Małopolsce. W czasie wojny polsko-bolszewickiej był członkiem Komitetu Obrony Państwa.

Ks. Około-Kułak założył Ligę Antybolszewicką. Był wiceprezesem Towarzystwa Misyjnego oraz współzałożycielem i kierownikiem Instytutu misyjnego w Lublinie.

Na początku lat dwudziestych XX wieku, ks. Około – Kułak został mianowany przez przebywającego na wygnaniu w Warszawie metropolitę mohylewskiego, abpa Edwarda Roppa, jego wikariuszem generalnym. Pełniąc to zaszczytną funkcję zorganizował Sekretariat Arcybiskupa Mohylewskiego w Warszawie oraz sąd metropolitalny pierwszej i drugiej instancji, którego był oficjałem.

W latach 1923-1932 ks. Około – Kułak  wydawał w Warszawie bardzo ważny źródłowo „Elenchus cleri et eccesiarum archidioecesis mohyloviensis in Russiam", a od 1.04.1931 „Komunikat Urzędowy Sekretariatu Arcybiskupa Metropolity Mohylewskiego". W latach dwudziestych XX wieku był wiceprzewodniczącym Stowarzyszenia Pomocy Głodującym w Rosji i prowadził starania o uwolnienie więzionych w ZSSR księży katolickich i zakonnic obrządku wschodniego. Do końca lat dwudziestych prowadził ożywioną działalność publicystyczną na łamach różnych czasopism katolickich, poświęconą sytuacji i prześladowaniom Kościoła katolickiego w ZSSR, śledzoną pilnie przez GPU. Jego broszura pt. „Misja Polski na Wschodzie dawniej, obecnie, i w przyszłości” wydana w 1926 r. wywołała ostry atak prasy sowieckiej. Sowiecki prokurator generalny w Moskwie, P. Katanjan, opublikował w  Izwiestija CIK" w 1929 r. komentujący tę broszurę artykuł pt. „Krzyż i mauzer”, mówiący o antysowieckiej działalności księży polskich w ZSSR.

Ks. Około – Kułak zajmował się także duszpasterstwem katolickiej inteligencji rosyjskiej w Polsce i wydawał dla niej miesięcznik "Kitieź". Miał tytuł prałata papieskiego i prałata kapituły mohylewskiej. Był odznaczony Orderem Polonia Restituta.

Kiedy wybuchła II wojna światowa Ks. Około – Kułak pozostał w Warszawie. 30.03.1940 r. został aresztowany przez gestapo. Najpierw został osadzony na Pawiaku, a następnie przewieziony do obozu koncentracyjnego w Sachsenhausen-Oranienburg.

 

Ks. Około – Kułak zmarł 2.07.1940 r. w obozie koncentracyjnym w Sachsenhausen-Oranienburg.