KATOLICY.EU

Ks. Franciszek Rutkowski, duszpasterz Polaków w ZSRR.

 

Franciszek Rutkowski ur. 25.03.1885 r. w Goniądzu koło Białegostoku, w rodzinie chłopskiej. W latach 1894-1902 uczył się w szkołach salezjańskich, a następnie w Królewskiej Akademii Agronomicznej w Turynie we Włoszech, którą ukończył w 1902 r. Dwa lata później wstąpił do metropolitalnego seminarium duchownego w Petersburgu. Po jego ukończeniu w 1907 r. odbył trzyletnie studia w petersburskiej Akademii Duchownej, zakończone uzyskaniem stopnia kandydata teologii.

Po przyjęciu święceń kapłańskich w 1910 r., ks. Rutkowski rozpoczął posługę jako wikariusz parafii św. Stanisława w Petersburgu i katecheta szkół średnich. W kwietniu 1911 r. został kapelanem metropolity mohylewskiego, abpa Wincentego Kluczyńskiego, który w 1912 r. mianował go proboszczem par. Ługa w dek. petersburskim, liczącej 3 000 wiernych. W 1914 r. otrzymał tytuł kanonika honorowego mohylewskiej kapituły metropolitalnej. Gdy latem 1914 r. abp Kluczyński zrzekł się na życzenie Stolicy Apostolskiej urzędu metropolity mohylewskiego, pozostał przy nim, najpierw w Petersburgu, a od połowy lutego 1915 r. na Krymie. Brał udział w pracy duszpasterskiej i charytatywnej wśród Polaków ewakuowanych z Królestwa Polskiego, dla których zorganizował kaplice w Kisłowodzku na Kaukazie i w Ałupce na Krymie. W latach 1915-1916 był proboszczem w parafii pw. Przemienienia Pańskiego w Piatigorsku. Po śmierci abpa Kluczyńskiego w lutym 1917 r. przewiózł jego zwłoki do Petersburga i pochował w podziemiach kościoła pw. Nawiedzenia NMP na cmentarzu Wyborskim.

Ks. Rutkowski nie opuścił Rosji pomimo przejęcia w niej władzy przez bolszewików. Przez rok pełnił obowiązki proboszcza w Leśnem na przedmieściach Petersburga. W 1918 r. zorganizował nową parafię w robotniczej dzielnicy Petersburga za tzw. Moskiewską Rogatką, którą następnie kierował przez 5 lat. Jednocześnie pełnił obowiązki proboszcza parafii Kołpino w sąsiedniej osadzie robotniczej i był obrońcą węzła małżeńskiego w kurii metropolitalnej.

10.03.1923 r. ks. Rutkowski razem z abpem Janem Cieplakiem i 13 innymi księżmi z Petersburga został aresztowany. W moskiewskim procesie pokazowym, który odbył się od 21 do 25.03.1923 r., został skazany na 3 lata więzienia i pozbawienia praw, bez surowej izolacji. Następnie przez 22 miesiące pracował w aptece więziennej jako pomocnik dra Jerzego Żakje. Polskie MSZ zwracało się listem z 2.05.1923 do Poselstwa RP w Moskwie o poczynienie starań celem jego zwolnienia jako optanta polskiego. Na skutek tych starań 1.02.1925 r. drogą wymiany więźniów znalazł się w Polsce.

Z chwilą mianowania bpa Augusta Hlonda arcybiskupem gnieźnieńsko-poznańskim w 1926 r., ks. Rutkowski został jego sekretarzem w Poznaniu. W 1929 r. został także notariuszem metropolitalnego sądu biskupiego w Poznaniu. W 1932 r. objął stanowisko sekretarza osobistego przy nuncjuszu apostolskim w Warszawie, F. Marmaggim. W 1935 r. został zastępcą dyrektora Biura Episkopatu Polski, a wkrótce jego dyrektorem. W okresie międzywojennym napisał cenne monografie trzech biskupów, z którymi miał osobisty kontakt: abpa Wincentego Kluczyńskiego, abpa Jana Cieplaka i biskupa Antoniego Maleckiego.

 

Ks. Franciszek Rutkowski zginął zamordowany przez Niemców w sierpniu 1944 r. w czasie Powstania Warszawskiego w Biurze Episkopatu w Alejach Jerozolimskich. Jego cenne zbiory biblioteczne i rękopiśmienne oraz maszynopis pracy na temat dziejów Rzymsko-Katolickiej Akademii Duchownej w Petersburgu i biografia zamordowanego przez CZEKA ks. Konstantego Budkiewicza, uległy zniszczeniu w czasie Powstania Warszawskiego.