KATOLICY.EU

O. Antoni Ząbek SJ, duszpasterz Polaków w ZSRR.

 

         Antoni Ząbek ur. się 9.01.1899 r. w Gorlicach. Mając 18 lat wstąpił do zakonu Jezuitów. Święcenia kapłańskie przyjął w 1930 r. W następnym roku został superiorem domu w Albertynie na Polesiu. W 1937 r. podjął posługę jako profesor łaciny i greki w Papieskim Seminarium Duchownym w Dubnie na Wołyniu. W 1938 r. został superiorem Małego Seminarium Wschodniego w Wilnie.

O. Ząbek w Wilnie przeżył okupację litewską i sowiecką miasta. 26.03.1942 r. został aresztowany przez gestapo i uwięziony  na wileńskich Łukiszkach. Uwięziony razem z nim o. Stefan Dzierżek zapamiętał: „Najgorsza była pierwsza noc. Nie mieliśmy jeszcze sienników (...) Skupiliśmy się środku celi (...) byle jak najdalej od zamrożonych ścian. (...) im bliżej rana tym częściej wstrząsały mną dreszcze. Nic dziwnego. Od śniadania nie mieliśmy ciepłej strawy w ustach”. Helena Pasierbska tak pisała o wyżywieniu na Łukiszkach: „>pajka> chleba na cały dzień, wodnista zupa – lura na obiad i kubek kawy z żołędzi na wieczór”. 

W Łukiszkach o. Ząbek spędził 7 miesięcy, po czym został przetransportowany do obozu w Szałtupii. Tu wraz z innymi więzionymi polskimi księżmi doświadczył ciężkiej pracy fizycznej, głodu oraz upokorzeń ze strony strażników. Komendant obozu Petras Petronis osobiście maltretował więźniów np. ks. Michała Klepacza, któremu kazał uklęknąć po czym bił go bez opamiętania.

o. Ząbek odzyskał wolność 16.07.1944 r., po czym objął parafię  Pryciuny koło Wilna. Nie opuścił swojej parafii pomimo włączenia jej w granice ZSRR. Zagrożony aresztowaniem przez 4 lata ukrywał się w nielegalnie istniejącym domu zgromadzenia Sióstr od Aniołów.

12.04.1950 r. o. Ząbek został aresztowany przez agentów MGB za „przynależność do agentury Watykanu i pozostanie w LSRS w celu prowadzenia antysowieckiej misjonarskiej działalności”.  16.12.1950 r. został skazany na 25 lat łagrów. Razem z nim skazano 7 zakonnic ze zgromadzenia Sióstr od Aniołów, które otrzymały wyroki od 8 do 20 lat łagrów.

 O. Ząbek wyrok odsiadywał najpierw w łagrze Dżezkazgan w Kazachstanie, a potem w obozie w Złatoust Kolo Czelabińska na Syberii. Latem 1954 r. został aresztowany w łagrze i umieszczony w miejscowym więzieniu. Po roku trafił do Osierłagu koło Irkucka. Wolność odzyskał w 1956 r.  Następnie zamieszkał u współbrata zakonnego o. Józefa Marsangera w Krasnem na Białorusi. Tu podjął ukrytą pracę duszpasterską za przedwojenną granicą Polski m.in. w Orszy, Szabuniach, Suciczach i Knażycach.

14.09.1957 r. o. Ząbek został aresztowany i osadzony w więzieniu w Mińsku. Po dwóch miesiącach trafił do więzienia w Mołdawii, gdzie miał odsiedzieć do końca wyrok zasądzony 1950 r. Tu przesiedział 1,5 roku. po czym został przewieziony do Polski, gdzie umieszczono go w więzieniu w Jarosławiu. Stąd przetransportowano go do więzienia w Siedlcach. Tu został zwolniony, po czym podjął posługę na terenie kraju. W 1969 r. został katechetą i przewodnikiem pielgrzymek w sanktuarium maryjnym w Świętej Lipce.

 

O. Antoni Ząbek zm. 5.04.1989 r. w Świętej Lipce.