WWW.KATOLICY.EU

ks. Giedymin Pilecki, kapelan AK.

         Giedymin Pilecki ur. się 14.02.1903 r. w Brodziszczach na Wileńszczyźnie, w rodzinie szlachty zaściankowej. Nauki początkowe pobierał w konspiracyjnych szkółkach polskich, ściganych przez władze carskie. Później uczęszczał do gimnazjum realnego w Oszmianie oraz gimnazjum przy wileńskim seminarium duchownym, gdzie w 1923 r. zdał egzamin dojrzałości. W latach 1923-1929 studiował w Wyższym Seminarium Duchownym w Wilnie oraz na Wydziale Teologicznym Uniwersytetu Stefana Batorego. W czasie nauki był prezesem studenckiego Koła Teologów. Święcenia kapłańskie otrzymał w 1929 r.

         Pierwszą placówką duszpasterską ks. Pileckiego były Widze koło Brasławia, gdzie jako wikariusz i prefekt aktywnie uczestniczył w pracy oświatowej oraz organizował struktury Akcji Katolickiej. Podobną działalność prowadził w Gródku i Chołchle koło Mołodeczna, gdzie był proboszczem w latach 1934-1936, oraz w Hruzdowie koło Postaw, w którym kierował parafią od  1936 r. W Gródku i Hruzdowie przeprowadził także remonty kościołów. Na przełomie 1938 i 1939 arcybiskup Jałbrzykowski powołał go do pracy w wileńskim Instytucie Akcji Katolickiej; był tam archidiecezjalnym asystentem Katolickiego Stowarzyszenia Młodzieży Męskiej, zajmował się też prezentacją filmów katolickich.

         We wrześniu 1939 r. ks. Pilecki tymczasowo zastępował proboszcza w Porudominie koło Wilna. W listopadzie tegoż roku przeszedł na probostwo do Hermaniszek koło Lidy. Tu włączył się tam aktywnie w działalność konspiracyjną. Od 1941 r. pozostając w szeregach Związku Walki Zbrojnej i Armii Krajowej, dosłużył się stopnia podpułkownika. W latach 1943-1944 był dziekanem Okręgu Nowogródzkiego Armii Krajowej, potem kapelanem 19 dywizji Armii Krajowej. Jako kapelan partyzancki wielokrotnie niósł posługę duszpasterską w lesie, m.in. odprawiając polowe msze. Organizował i patronował lokalnemu tajnemu nauczaniu, na plebanii udzielał schronienia osobom pochodzenia żydowskiego i partyzantom, zarówno polskim, jak i radzieckim. Nadzorował też miejsca schronienia rannych AK-owców. Do pracy konspiracyjnej wciągnął wielu księży, zakonników i sióstr zakonnych.

         Szczególne zasługi położył ks. Pilecki jako organizator tajnej drukarni Okręgu Nowogródzkiego Armii Krajowej. Działała ona w Hermaniszkach od 1942 r., mając do dyspozycji specjalny oddział wartowniczy. Wydawał i redagował szereg pism, korzystając przy tym z własnego nasłuchu radiowego; były to m.in. "Świt", "Echa leśne", "Biuletyn Informacyjny", "Ostatnie Wiadomości". Część z nich miała charakter oficjalnych periodyków Okręgu Nowogródzkiego. Był również redaktorem jedynego w Polsce pisma podziemnego dla kapelanów wojskowych i oficerów oświatowych Armii Krajowej - "Sursum Corda". W 1944 wydał broszurę powielaczową O rycerskości narodu. W marcu tegoż roku, wobec zagrożenia dekonspiracji, przeniósł drukarnię do odległej o 6 kilometrów od Hermaniszek kolonii rolnej Porubiszki. Stanisław Krasucki tal go scharakteryzował: Cechuje go ofiarna praca, nieugięty charakter, wybitne męstwo osobiste, talent i zdolności organizacyjne do działań w najtrudniejszych warunkach. W pracy podziemnej rozważny, a jednocześnie w nieprzewidzianych sytuacjach - śmiały aż do granic brawury.

         Od 1944 r. ks. Pilecki ponownie administrował parafią Porudomino. Na tamtejszej plebanii został w styczniu 1945 r. aresztowany przez NKWD; wywieziony do łagrów radzieckich, gdzie przebywał tam do schyłku 1948. Po powrocie do Polski początkowo zatrzymał się u rodziny w Bydgoszczy. Zamierzał podjąć pracę duszpasterską w Poznaniu, skierowany został jednak do diecezji warmińskiej. W 1949 r. został najpierw wikariuszem w Kętrzynie, by w sierpniu tegoż roku przejść do pracy w parafii Najświętszego Serca Pana Jezusa w Olsztynie.

         12.12.1949 r. ks. Pilecki został zatrzymany przez Urząd Bezpieczeństwa Publicznego i osadzony w areszcie olsztyńskim. Osadzony pod zarzutem działalności antypaństwowej, spędził w więzieniach w Łęczycy i Łodzi kolejne 15 miesięcy. Po zwolnieniu w 1951 r. został mianowany administratorem parafii Nebrowo Wielkie koło Kwidzyna. Tu odnowił kościół parafialny oraz kościół w pobliskich Sadliszkach. W latach 1953-1954 był proboszczem parafii św. Brunona w Bartoszycach i tam także rozpoczął pracę nad odbudową zabytkowej świątyni. Podobny cel postawił sobie na kolejnej placówce duszpasterskiej - w parafii św. Mikołaja w Elblągu, dokąd przeniesiono go w 1954. Tu odbudował ze zniszczeń wojennych i wyposażył monumentalny, zabytkowy kościół, oraz prowadził aktywną pracę duszpasterską,. Sprowadził do diecezji dwa zgromadzenia sióstr klauzurowych - karmelitanki bose i franciszkanki Najświętszego Sakramentu, otoczył je opieką i umożliwił założenie domów zakonnych w Elblągu. Organizował ponadto Dni Kultury Chrześcijańskiej.  W 1966 r., jako uznany ekspert odbudowy świątyń, został powołany do Diecezjalnej Komisji Artystycznej. Stanisław Krasucki oceniał: Ksiądz Giedymin posiada ogromny talent organizacyjny, optymizm i energię. W ciągu 13 lat nie korzysta z żadnych urlopów, zawsze zajęty i twórczy, pomimo poważnie nadwątlonego zdrowia wojennymi przeżyciami. Często do późnej nocy przebywa na budowach kościelnych, a następnie do rana opracowuje plany związane z budową.

 

         Ks. Giedymin Pilecki zginął 7.12.1967 r. w wypadku samochodowym w podolsztyńskim Gutkowie. Pochowany został na cmentarzu parafialnym w Elblągu. Był odznaczony m.in. Srebrnym Krzyżem Zasługi z Mieczami, Złotym Krzyżem Zasługi, Krzyżem Walecznych, Krzyżem Partyzanckim, Medalem Niepodległości (1959); w 1958 odmówił przyjęcia Krzyża Oficerskiego Orderu Odrodzenia Polski.