KATOLICY.EU

O. Rafał Grzondziel, kapelan 3 Dywizji Strzelców Karpackich.

 

Rafał Grzondziel ur. się 19.10.1912 r. w Panewnikach koło Katowic w rodzinie górniczej. Po skończeniu 6 klas szkoły ludowej w Panewnikach, uczył się w gimnazjum w Katowicach. W 1928 r. przeniósł się do Państwowego gimnazjum klasycznego w Mikołowie. Tu ukończył piątą klasę, po czym wstąpił do Zakonu Franciszkanów. Nowicjat odbył w Wieluniu, gdzie w 1931 r. zdał egzamin dojrzałości. Następnie studiował w Wyższym Seminarium Duchownym Ojców Franciszkanów w Osiecznej a potem we Wronkach. Święcenia kapłańskie przyjął w 1936 r. Przyjął wtedy imię zakonne Ignacy.

Ojciec Grzondziel posługiwał najpierw w kolegium Świętego Antoniego w Kobylinie, potem w nowicjacie Sióstr Urszulanek w Pokrzywnie. W 1938 r. podjął studia polonistyczne na uniwersytecie poznańskim.

We wrześniu 1939 r., kiedy hitlerowskie hordy zaatakowały Polskę, o. Grzondziel ewakuował się z Urszulankami na Wschód. W Zbarażu został kapelanem szpitala wojennego. 17.09.1939 r. dostał się do sowieckiej niewoli. Zdołał uciec. Po czym powrócił na Śląsk i został wikarym w parafii św. Antoniego na Klimzowcu. Ponieważ Niemcy rozpracowali organizację polską na Śląsku, a jego starszego brata aresztowano, znalazł się na liście poszukiwanych. W tej sytuacji 10.04.1940 r. opuścił Śląsk, aby przez Austrię i Węgry dotrzeć do Grecji. Tu został kapelanem w poselstwie RP w Atenach i wikariuszem generalnym Polaków w Grecji. Z powodu przystąpienia Włoch do wojny został wraz z Polakami ewakuowany z Grecji do Bejrutu.

W lipcu 1940 r. o. Grzondziel został kapelanem Kwatery Głównej Samodzielnej Brygadzie Strzelców Karpackich. oraz łącznikiem pomiędzy WP a władzami kościelnymi: Patriarchą Jerozolimy, Kustodią Ziemi Świętej oraz władzami angielskimi. Ponieważ władał biegle 5 językami świetnie wywiązał się z tego zadania. W Jerozolimie wydał dla żołnierzy książeczkę pt. „Panie, zostań z nami”, która weszła do powszechnego użycia w polskim wojsku i doczekała się 6 wydań. Z chwilą przybycia oddziałów gen. Andersa do Persji został oddelegowany na kapelana Ambasady Polskiej w Kujbyszewie, na co nie zgodził się Stalin. W tej sytuacji został mianowany kanclerzem Kurii Polowej WP i z bp. Gawliną wizytował wszystkie jednostki wojskowe na Wschodzie. W lipcu 1943 r. został kapelanem 3 Dywizji Strzelców Karpackich.

         O. Grzondziel był w pierwszym oddziale, który wyruszył z Afryki do Italii. Pod Monte Cassino przygotowywał żołnierzy do ataku. Po rozbiciu szpitala polowego ewakuował rannych. Za zasługi na Monte Cassino był przedstawiony do odznaczenia Krzyżem Virtuti Militari; zaszczyt odstąpił biskupowi polowemu, który zawsze podkreślał, że przyjął to odznaczenie w imieniu swoich kapelanów.

O. Grzondziel przeszedł cały szlak bojowy we Włoszech w szeregach II korpusu. W czasie walk o Bolonię 21.04.1945 r. wjechał w szpicy oddziału wydzielonego do miasta. W kronice 3 dywizji Strzelców Karpackich zanotowano: Żołnierze szli otoczeni masą wiwatującej ludności cywilnej i obsypywani kwiatami. Plac przed ratuszem, gdzie kompanie zatrzymały się, wypełniały tłumy ludności.

Do budynku weszli mjr Różański i ks. Grzondziel. I tam w sali obrad zarząd miasta oddał im gmach do dyspozycji.

Po wywieszeniu biało – czerwonej chorągwi z balkonu ks. Grzondziel przemówił w języku włoskim do zebranych na dziedzińcu: <Polacy przynoszą wam wolność. Pragniemy by panował w mieście spokój i porządek. Niech żyje wolna Italia! Niech żyje Bolonia>. W odpowiedzi z tłumu podniosły się okrzyki: <Niech żyje Polska! Niech żyją Polacy>.

Niestrudzony ks. Grzondziel pospieszył teraz na najwyższą wieżę miasta Torre Asinelli, by na niej wywiesić drugą polską chorągiew.

Była godzina 6,15.

         Po zakończeniu walk o Bolonię, O Grzondziel odprawił Mszę św. dziękczynną na reprezentacyjnym placu, po której wraz z wyższymi dowódcami II Korpusu Polskiego otrzymał honorowe obywatelstwo Bolonii. Za bohaterstwo wykazane w kampanii włoskiej został odznaczony  orderem Virtuti Militari V klasy i awansowany na stopień majora. Senat Uniwersytetu Bolońskiego nadał mu doktorat honoris causa. W 1945 r. został kapelanem Harcerstwa Polskiego. 1946 r. mianowano go kapelanem Garnizonu Wojsk Alianckich Rzymu.

         O. Grzondziel, zdemobilizowany w sierpniu 1946 r., pojechał do Anglii, gdzie włączył się do duszpasterstwa polonijnego. Przez dwa lata studiował na uniwersytecie w Oxfordzie psychologię i nauki społeczne.  W 1949 r. wyjechał do USA i objął parafię św. Antoniego w Cleveland. Od września 1950 został wykładowcą nauk społeczno-politycznych North Western University lllionis. W maju 1952 r. wyjechał do Kanady, gdzie studiował prawo kanoniczne na uniwersytecie w Ottawie. Po wykładach pomagał w pracy duszpasterskiej ks. Biernackiemu w parafii św. Jadwigi w Barry’s Bay Ontario. Wybudował tam dla młodzieży „Ośrodek Kaszuby”. Był w nim główny budynek, w którym 69 zuchów spędzało 4-ro tygodniowe kolonie,  lodownia, jadalnia, wspólny dla harcerek i harcerzy szpitalik, baraki mieszkalne i inne gospodarcze urządzenia.  Wokoło stanicy rozbijali namioty na letnie obozy harcerzy. W 1954 r. wybudował wyciąg narciarski, przy którym utworzył klub narciarski.

O. Grzondziel w 1955 r. wprowadził na kanadyjskie Kaszuby elektryfikację i telefonizację. W 1961 r. założył pocztę i został pierwszym poczmistrzem. Dzięki jego wysiłkom w 1960 r. Urząd Nazw Geograficznych Kanady zatwierdził nazwę “Kaszuby”. Dzisiaj znajdują się tam polskie kościoły, szkoły, pomniki, obozy i stanice harcerskie oraz skansen, stanowiąc wyrazistą enklawę polskości w Kanadzie.

W 1965 r. o. Grzondziel powrócił do Polski. W 1967 r. zwrócił do się do Prymasa Polski Stefana kard. Wyszyńskiego, o zgodę na opuszczenie zakonu franciszkańskiego i inkardowanie do diecezji warszawskiej. Prośba została spełniona. W 1968 r. powrócił do Kanady, gdzie został proboszczem w Woodstock. Wybudował tu kościół oraz rozwinął szeroką działalność duszpasterską i społeczną. W 1982 r. przeszedł na emeryturę. Powrócił wówczas na swoje ukochane kanadyjskie Kaszuby i zamieszkał w domku koło kaplicy Matki Boskiej Anielskiej, którą wybudował w 1953 r. W pierwszej połowie lat 90-tych XX wieku odwiedził Polskę. Wystąpił wtedy w telewizyjnej audycji o Monte Cassino. Przywieziony do Polski sztandar Brygady Strzelców Podhalańskich, złożył w muzeum w Warszawie. W 1997 r. utworzył sanktuarium Miłosierdzia Boskiego w Wilnie na kanadyjskich Kaszubach.

 

Ks. mjr Rafał Grzondziel zmarł 22.12.1998 r. w Kanadzie. Spoczął na przykościelnym cmentarzu pionierów w Wilnie w Ontario. Był odznaczony m.in. Krzyżem walecznych, Orderem Odrodzenia Polski, Złotym krzyżem Zasługi z Mieczami.