KATOLICY.EU

ks. Franciszek Marteńka, kapelan AK.

 

         Franciszek Marteńka ur. się w 1914 r. w Morzewie koło Chodzieży. Uczył się kolejno w gimnazjum w Ostrowie Wielkopolskim, gimnazjum w Starołęce, gimnazjum oo. Franciszkanów w Kobylnie. W 1935 r. wstąpił do zakonu franciszkanów. Przyjął wtedy imię zakonne Alfons. Nowicjat odbył w Wieluniu, po czym podjął studia filozoficzne w wyższym seminarium duchownym Ojców Franciszkanów w Osiecznej koło Leszna. Następnie studiował teologię w Wyższym Seminarium Duchownym Ojców franciszkanów we Wronkach. Profesję uroczystą złożył  lutym 1939 r.

         We wrześniu 1939 r. br. Marteńka zgłosił się jako ochotnik do służby sanitarnej. Po zakończeniu działań wojennych wstąpił do Arcybiskupiego Seminarium Duchownego w Poznaniu. W grudniu 1939 r. Niemcy wysiedlili go do wsi Łączka koło Siedlec. Stamtąd  udał się do Ołtarzewa pod Warszawą, gdzie księża Pallotyni otworzyli seminarium duchowne dla eksternistów z różnych stron polski. w grudniu 1941 r. otrzymał święcenia kapłańskie.

         o. Marteńka podjął prace duszpasterską w Żabince koło Ryk a następnie w Dęblinie. W 1942 r. został kapelanem Obwodu AK Dębin – Puławy. W 1943 r. został mianowany kapelanem 15 pułku piechoty AK „Wilki”. Zajmował się pracą charytatywną, pomagał aresztowanym i ich rodzinom, wystawiał fałszywe metryki, zaprzysięgał owych członków AK, prowadził ewidencję poległych i organizował konspiracyjne pogrzeby, opiekował się wdowami i sierotami po poległych żołnierzach AK, ukrywał Żydów. Jednocześnie był nauczycielem  na tajnych kompletach w Żabiance i Dęblinie.

         W czasie akcji „Burza” o. Marteńka uczestniczył w wielu akcjach bojowych. Nazywano go „poznańskim wariatem”, ponieważ zupełnie nie dbał o własne bezpieczeństwo. Za wyróżniające się męstwo i osobistą odwagę w akcjach bojowych oddziałów leśnych 15 Pułku Piechoty „Wilków” został odznaczony Orderem Virtuti Militari V Klasy.

         Po zakończeniu II wojny światowej Marteńka obronił pracę magisterską z teologii na Uniwersytecie Jagiellońskim. Dwa miesiące później powrócił do Poznania. W 1946 r. uzyskał zgodę przełożonych na sekularyzowanie się, po czym został inkardynowany do archidiecezji poznańskiej. Następnie został prefektem w Państwowym Gimnazjum i Liceum Mechaniczno -Elektrycznym w Poznaniu. Jeden z jego wychowanków Jan F. Lemański wspominał: Prefektem był ksiądz kanonik Franciszek Marteńka, ogromnie szanowany przez uczniów, jeżdżący wówczas motocyklem z przyczepą, co nam szczególnie imponowało.

         Pod koniec lat 40-tych XX wieku ks. Marteńka został kapelanem Sióstr Służebniczek Maryi w Poznaniu. W 1951 r. otrzymał tytuł magistra pedagogiki na Uniwersytecie Poznańskim. Trzy lata później obronił doktorat z teologii na Uniwersytecie Jagiellońskim. W czasach stalinowskich był wielokrotnie aresztowany przez UB i przetrzymywany pod różnymi zarzutami. W 1966 r. został sędzią w Metropolitalnym Sądzie Duchownym. W 1977 r. mianowany kanonikiem, został diecezjalnym wizytatorem nauki religii.

         Ks. Marteńka złożył swój Order Virtuti Militari jako votum przy obrazie Matki Boskiej Nieustającej Pomocy w poznańskiej kolegiacie. Co roku, w pierwszą niedzielę września odprawiał w Dęblinie Mszę Św. w intencji poległych, zamordowanych i zmarłych żołnierzy dęblińskiego Obwodu AK.

 

         Ks. Franciszek Marteńka zm. 23.03.1987 r. w Poznaniu. Pochowany został w rodzinnym grobie na cmentarzu na Górczynie w Poznaniu. Był odznaczony m.in. krzyżem walecznych i Złotym Krzyżem zasługi z Mieczami.