KATOLICY.EU

Ks. Józef Panaś, kapelan legionów.

 

Józef Panaś ur. się 25.11.1887 r. w Odrzykoniu pod Krosnem, w rodzinie chłopskiej. Po skończeniu gimnazjum w Przemyślu, wstąpił do tamtejszego Seminarium Duchownego. W 1911 r. przyjął święcenia kapłańskie, poczym podjął posługę wikarego  w Dublanach, a następnie katechety w Dobromilu. Związał się wówczas z ruchem ludowym i wstąpił do PSL-u. Jednocześnie, obok bpa Władysława Bandurskiego, należał do najaktywniejszych patronów Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół". Działał także aktywnie w paramilitarnych Drużynach Bartoszowych. W rodzinnej wiosce założył Towarzystwo Wzajemnej Pomocy od Ognia. Przed wybuchem I wojny światowej wyjechał do Niemiec, gdzie prowadził duszpasterstwo wśród polskich robotników.

Kiedy rozpoczęła się I wojna światowa, ks. Panaś powrócił do Sanoka i wstąpił do Legionu Wschodniego, w którym sprawował obowiązki podoficera prowiantowego, a potem kapelana. Po rozwiązaniu Legionu Wschodniego walczył w 3 pułku piechoty II Brygady legionów polskich. W sierpniu 1915 r. został szefem referatu spraw duszpasterskich przy Komendzie Legionów, a rok później superiorem. W latach 1914 –16, wraz z legionami przeszedł cały szlak bojowy. W walkach pod Kostiuchnówką został ranny.

W grudniu 1916 r. ks. Panaś odwiedził żołnierzy polskich w obozach jenieckich w Niemczech. W lutym 1918 r., podczas przebijania się II Brygady przez front, został internowany przez Austriaków. Podczas procesu został oskarżony o zdradę państwa, za co groziła kara śmierci. Wolność odzyskał po rozpadzie Austro – Węgier, jesienią 1918 r. Powróciwszy na ziemie polskie kierował w listopadzie obroną Przemyśla przed Ukraińcami, a następnie organizował pomoc dla walczącego Lwowa. Za czynny bojowe został odznaczony Krzyżem Virtuti Militari V kl. i czterema Krzyżami Walecznych.

W II Rzeczypospolitej ks. ppłk Panaś pełnił funkcję dziekana Dowództwa Okręgu Korpusu nr X w Przemyślu. W maju 1926 r. ostro potępił zamach majowy Józefa Piłsudskiego, za co został przeniesiony w stan spoczynku. W 1927 r. wznowił aktywną działalność w PSL „Piast”, stając się jednym z najbliższych współpracowników Wincentego Witosa. W 1930 r. został członkiem rady naczelnej stronnictwa. W tym samym roku został redaktorem naczelnym „Gazety Grudziądzkiej”. Z powodu ostrych, antysanacyjnych  wypowiedzi prasowych miał kilka rozpraw sądowych. W 1931 r., po zjednoczeniu ruchu ludowego w Stronnictwo Ludowe, został członkiem jego Rady Naczelnej. 7 lat później wszedł do Komitetu Wykonawczego stronnictwa. Był jednym z głównych ekspertów gospodarczych ruchu ludowego. W 1936 r. zorganizował manifestację chłopską w Nowosielcach, a rok później strajk chłopski w kieleckiem i Małopolsce.

W okresie międzywojennym Ks. Panaś założył Spółdzielnię Obrotu Spożywczego „Dostawa”, był członkiem Zarządu Głównego i kapelanem Związku Hallerczyków, zasiadał w Zarządzie Małopolskiego Towarzystwa Rolniczego. Opublikował także liczne artykuły na tematy gospodarcze, postulując w nich spółdzielczość i walkę z pośrednikami. Akademicki Związek Młodzieży Ludowej, w dowód uznania jego zasług dla młodzieży wiejskiej, nadał mu honorowe członkostwo.

Kiedy wybuchła II wojna światowa ks. Panaś przebywał we Lwowie. Po wkroczeniu do miasta wojsk sowieckich zaangażował się w działalność konspiracyjną w szeregach ZWZ. Wszedł w skład powstałego we Lwowie Komitetu Społeczno-Politycznego. W marcu 1940 r. został aresztowany przez NKWD.

 

Ks. ppłk Józef Panaś został zamordowany przez NKWD w kwietniu 1940 r. Nie wiemy gdzie i w jakich okolicznościach trafiła go zdradziecka kula.