WWW.katolicy.eu

 

Ks. Józef Prądzyński – dziekan generalny armii w Powstaniu Wielkopolski

 

Józef Prądzyński ur. się 2.03.1877 r. w Żołędziowie w Bydgoskiem, w rodzinie szlacheckiej. W czasie nauki w chełmińskim gimnazjum został skazany na 6 tygodni więzienia, za udział tajnej organizacji samokształceniowej Towarzystwo Filomatów. Karę odsiedział w więzieniu w Bydgoszczy.

Po skończeniu Seminarium Duchownego w Poznaniu, przyjął w 1901 r. święcenia kapłańskie. Następnie posługiwał jako wikary w Strzelnie. Tu włączył się wir pracy społecznej m.in. patronował Stowarzyszeniu Młodzieży Męskiej, prezesował Towarzystwu Czeladzi, zasiadał w zarządzie Spółdzielni „Rolnik”. W 1912 r. objął probostwo w Gnieźnie. 5 lat później został przeniesiony do kapituły kolegiaty św. Marii Magdaleny w Poznaniu.

W 1914 r. ks. Prądzyński wstąpił do Ligi Narodowej. Podczas Powstania Wielkopolskiego kierował II Wydziałem Organizacji i Propagandy Naczelnej Rady Ludowej, był także dziekanem generalnym powstańczej armii. Za organizację duszpasterstwa wojskowego uzyskał pochwałę dowódcy Frontu Wielkopolskiego, gen. broni Józefa Dowbor-Muśnickiego i biskupa Wojska Polskiego, Stanisława Galla. Po przyłączeniu Wielkopolski do II Rzeczypospolitej był jednym z organizatorów Powszechnego Towarzystwa Pedagogicznego, które zajęło się repolonizacją szkolnictwa w byłym zaborze pruskim.

 Ks. Prądzyński był w latach 1917–1925 sekretarzem generalnym Związku Kapłanów "Unitas", a od 1925 jego prezesem. Redagował organ prasowy Związku pt. "Wiadomości dla Duchowieństwa". Opracował statut dla powstałej w 1919 r. w Gnieźnie Ligi Katolickiej, a od 1922 r. był jej sekretarzem generalnym. Od 1927 sprawował funkcję prezesa Związku Młodzieży Polskiej. Był duszpasterzem akademickim Uniwersytetu Poznańskiego. Miał opinię doskonałego kaznodziei. Zasiadał we władzach: Okręgu Wielkopolskiego ZHP, Związku Obrony Kresów zachodnich. Przewodniczył Sodalicji Kupieckiej, Był kapelanem Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” w dzielnicy Wielkopolskiej, kierował wydziałem wydawniczym Księgarni i Drukarni św. Wojciecha w Poznaniu. Redagował pisma: „Pochodnia”, oraz „Nową Bibliotekę Kapłańską”. Z jego inicjatywy stanął w Poznaniu w 1932 r. pomnik Chrystusa Króla.

Ks. Prądzyński, związany politycznie z Narodową Demokracją, został w 1922 r. wybrany zastępcą senatora. W senacie zasiadł 4 lata później. W maju 1926 r. wystąpił zdecydowanie przeciwko zamachowi majowemu. Miesiąc później został wiceprezesem Związku Ludowo – Narodowego, równocześnie działał w Stronnictwie Narodowym, był kapelanem Obozu Wielkiej Polskiej. Przed wybuchem II wojny światowej odszedł od czynnej działalności politycznej i zbliżył się do skupionych wokół Mariana Seydy działaczy demokratycznego skrzydła ruchu narodowego.

Po zajęciu Wielkopolski przez Niemców we wrześniu 1939 r. ks. Prądzyński został wysiedlony do obozu przy ul. Głównej. Był twórcą i ideowym przywódcą tajnej organizacji „Ojczyzna”. Nazwa nawiązywała do przemówienia paryskiego Ignacego Paderewskiego, w którym określił Polskę jako ojczyznę wszystkich Polaków. Organizacja miała charakter kadrowego ruchu społeczno-politycznego. Prowadziła głównie działalność propagandową, tajne nauczanie, samopomoc i akcje charytatywne wśród Polaków na ziemiach wcielonych do Rzeszy. Ważną rolę odgrywało przesyłanie do władz Polskiego Państwa Podziemnego raportów sytuacyjnych dotyczących tych ziem.

Ks. Prądzyński zorganizował pierwszą Delegaturę Rządu na Kraj, w której został zastępcą delegata rządu na ziemie zachodnie. Aresztowany 3.05.1941 r. trafił do obozu w Forcie VII, skąd we wrześniu 1941 r. został przewieziony do obozu koncentracyjnego w Dachau.

 

Ks. Józef Prądzyński zmarł 27.06.1942 r. w szpitalu więziennym w Dachau Pośmiertnie został odznaczony Krzyżem Virtuti Militari V klasy.