KATOLICY.EU

Abp Ignacy Krasicki, Prymas Polski, poeta.

 

Ignacy Krasicki ur. się 3.02.1735 r. w Dubiecku w przesmykiem, w rodzinie arystokratycznej. Naukę rozpoczął w szkołach jezuickich we Lwowie. W 1751 r., czując głos Bożego powołania, wstąpił do seminarium misjonarzy w Warszawie. W 1759 r. przyjął święcenia kapłańskie. Po wyborze Stanisława Augusta Poniatowskiego na króla Polski, stał się jedynym z najbliższym współpracowników monarchy. Należał do inicjatorów a potem stałych współpracowników pisma „Monitor”, propagującego wśród Polaków ideologię oświecenia. W 1766 r. został biskupem warmińskim. W 1795 r. objął arcybiskupstwo gnieźnieńskie i przeniósł się z Warmii do Skierniewic.

Bp Krasiński zatroskany o losy Ojczyzny, sięgnął w latach 70-tych osiemnastego stulecia po pióro. Jednym z istotnych rysów jego twórczości jest popularyzacja tezy, iż miarą naszej miłości do Polski nie jest wielkość uczucia, ale zdolność do poświęceń dla drugich, bez oczekiwania z tego tytułu wdzięczności i zaszczytów, pomimo drwin i niesprawiedliwości.  W „Liście V: O obowiązkach obywatela” pisał:

Kochać kraj, jemu służyć – powszechnym jest echem;

Ale służyć bez względów, a służyć z pośpiechem,

Usłużyć, a nie zyskać, owszem, w służbie tracić,

Czuciem tylko wewnętrznym duszę ubogacić,

Wywnętrzać się czyniący powinność o szkodzie,

Być zdatnym, a oglądać niewdzięczność w zawodzie,

Cierpieć kłamstwo, szyderstwo, żółć czuć, zmniejszać, słodzić –

Co wspiera? Co stan taki potrafi nadgrodzić? –

Cnota wyższa nad względy, wyższa nad korzyści.

        

Podobne przesłanie w wyraził Krasicki w „Hymnie do miłości Ojczyzny”, pieśni będącej hymnem szkoły rycerskiej, kształcącej oficerów.

Krasicki w swojej twórczości nie stronił od parodii i kpiny. Taki charakter miały jego poematy heroikomiczne: Myszeidos opiewający zwycięską wojnę myszy z kotami oraz  „Monachomachia” piętnujący patologie życia zakonnego w ówczesnej Polsce. Aktualną obserwację nad światem i naturą człowieka zawarł także w „Satyrach”. Spod jego pióra wyszły też pierwsze polskie powieści: „Mikołaja Doświadczyńskiego przypadki” i „Pan Podstoli”. Pisał również prace z zakresu homiletyki, teologii, heraldyki; ogłosił dwutomową encyklopedię, a nawet „Listy o ogrodach”. Był również tłumaczem. Spod jego pióra wyszły przekłady Plutarcha i Pieśni Osjana.

Bezwątpienia jednak najwybitniejszym osiągnięciem literackim Krasickiego są bajki. Nikt w Polsce, nie dorównał mu w tej formie artystycznego wyrazu. Jego bajki,  dzięki trafnej charakterystyce natury człowieka, do dzisiaj bawią i pouczają.

 

 

 

WÓŁ MINISTER.

Kiedy wół był ministrem i rządził rozsądnie,

Szły, prawda, rzeczy z wolna, ale szły porządnie.

            Jednostajność na koniec monarchę znudziła;

            Dał miejsce wołu małpie lew, bo go bawiła.

            Dwór był kontent, kontenci poddani - z początku;

            Ustała wkrótce radość - nie było porządku.

            Pan się śmiał, śmiał minister, płakał lud ubogi.

            Kiedy więc coraz większe nastawały trwogi,

            Zrzucono z miejsca małpę. Żeby złemu radził,

            Wzięto lisa: ten pana i poddanych zdradził.

            Nie osiedział się zdrajca i ten, który bawił:

            Znowu wół był ministrem i wszystko naprawił.

 

FILOZOF I CHŁOP

Wielki jeden filozof, co wszystko posiadał,

Co bardzo wiele myślał, więcej jeszcze gadał,

Dowiedział się o drugim, który na wsi mieszkał.

Nie omieszkał

I kolegę odwiedzieć,

I od niego się dowiedzieć,

Co umiał i skąd była ta jego nauka;

Znalazł chłopa nieuka,

Bo i czytać nie umiał, a więc książek nie miał.

Oniemiał.

A chłop w śmiech: "Moje księgi - rzekł - wszystkie na dworze:

Wół, co orze,

Sposobi mnie do pracy, uczy cierpliwości,

Pszczoła pilności,

Koń, jak być zręcznym,

Pies, jak wiernym i wdzięcznym,

A sroka, co na płocie ustawicznie krzeczy,

Jak lepiej milczyć niźli gadać nic do rzeczy".

Prof. Julian Krzyżanowski tak podsumował znaczenie twórczości Krasickiego: Pisarz to zwrócony w dwie strony przeciwne – ku przeszłości i przyszłości. Z kierunku pierwszego wyrosły dzieła jego doskonałe, jego wierszowane humoreski, bajki i satyry. Może właśnie dzięki tej doskonałości, dzięki temu, że były wzorowe, znalazły się one u zenitu, wskazywały szczyty, pomad które sztuka klasyczna wzbić się nie mogła. Dzieła natomiast, w których do głosu doszedł kierunek nowy, zwrot ku przyszłości, jakkolwiek artystycznie bardzo słabe, okazać się miały zjawiskiem w dalszym rozwoju naszej literatury wysoce doniosłym, otwierały bowiem przed nią nowe możliwości. I ta waśnie dwoistość na pozór tak jednolitego twórcy decyduje o jego niezwykłym znaczeniu, i jako artysty, i jako pisarza. 

 

Abp Ignacy Krasicki zmarł 14.03.1801 r. w Berlinie. Pochowany został w katedrze pw. Świętej Jadwigi Śląskiej w Berlinie, którą w 1774 r. osobiście konsekrował. W 1829 r. jego ciało  przeniesiono do Katedry Gnieźnieńskiej