KATOLICY.EU

Abp Leon Przyłuski, Prymas Polski

 

Leon Przyłuski ur. się 5.10.1789 r. w Strzeszynku pod Poznaniem, w rodzinie szlacheckiej. Jego ojciec walczył w konfederacji barskiej. Z domu rodzinnego wyniósł głęboką miłość do Boga i Polski. W 1805 r. wstąpił do Seminarium Duchownego w Poznaniu. Równocześnie z formację kapłańską podjął studia na wydziale teologii uniwersytetu wrocławskiego, zakończone doktoratem. Święcenia kapłańskie przyjął w 1814 r. Trzy lata później objął probostwo w Tarnowie Podgórnym, skąd w 1823 r. został przeniesiony do Śremu. Skierowany na studia specjalistyczne do Rzymu, obronił w wiecznym mieście doktorat z obojga praw. Powróciwszy do kraju objął funkcję wikariusza generalnego i oficjała diecezjalnego poznańskiego. W 1833 r., za postawę patriotyczną w okresie powstania listopadowego i po jego zakończeniu, władze pruskie wymusiły jego przeniesienie do Gniezna. Po zgonie abpa Michała Dunina, został w 1843 r. wikariuszem kapitulnym. W następnym roku kapituły gnieźnieńska i poznańska wybrały go na stanowisko arcybiskupa. Po zatwierdzeniu kandydatury przez Stolicę Apostolska, przyjął w 1845 r. sakrę biskupią i objął rządu w obu połączonych archidiecezjach.

Abp Przyłuski bronił autonomii Wielkiego Księstwa Poznańskiego wobec władz pruskich. W czasie wiosny ludów stanął na czele delegacji do króla pruskiego, która wystąpiła z żądaniem oddzielenia Wielkiego Księstwa Poznańskiego od Rzeszy, powierzenia urzędów Polakom oraz poszanowania narodowości polskiej. Później zawiózł do Berlina petycję podpisaną przez 160 000 osób, protestujących przeciwko wcieleniu Poznańskiego do królestwa Hohenzollernów. Udzielił poparcia powstałej z inicjatywy Adama Cieszkowskiego, Lidze Polskiej, która za jego aprobatą przekazała 2 tyś. talarów Karolowi Marksowi na jego pismo „Neue Rheimische Zeitung”, wspierające sprawę polską w Niemczech i Europie.

Abp Przyłuski popierał angażowanie się księży w działalność narodową, co zapoczątkowało proces kształtowania się w Wielkopolsce typu kapłana społecznika. Włączył się w starania o założenie w Poznaniu polskiego uniwersytetu. Wobec odmowy władz pruskich, był współtwórcą założonego 1857 r. Towarzystwa Przyjaciół Nauk, w którym wybrano go na honorowego prezesa. Dbał o wystrój świątyń i restaurację zagrożonych obiektów takich jak kościoły Najświętszej Maryi Panny, Bożego Ciała czy pojezuicka fara w Poznaniu.

W 1861 r. Abp Przyłuski zachęcał Polaków do głosowania w wyborach na kandydatów narodowych. Wielokrotnie uczestniczył w nabożeństwach patriotycznych i zabierał głos w obronie języka polskiego. Naczelny prezes prowincji Gustaw von Bonin określił go mianem polskiego nacjonalisty i obarczył odpowiedzialnością za antypruską postawę duchowieństwa podczas kampanii wyborczej.

Przeciwko abp. Przyłuskiemu wystąpiły władze pruskie a nawet biskup chełmiński próbując go zdyskredytować w oczach Ojca Świętego Piusa IX. Zniesławiony udał się w 1862 r. do Rzymu, gdzie osobiście przedstawił głowie kościoła faktyczne położenia kościoła polskiego zarówno w zaborze pruskim jak i rosyjskim. Przyjmowany podczas podróży przez emigrację jako prymas Polski, popierał kampanię prasową o uznanie nieprzedawnionego prymasostwa i złożył wyraźne oświadczenie o swoich prawach prymacjalnych. Kiedy w 1863 r. wybuchło powstanie styczniowe, nie uległ presji władz pruskich, aby je potępić, nie przeszkadzał także księżom w jego czynnym poparciu. Oburzony tym rząd pruski nasilił starania w Rzymie o jego odwołanie.

 

Abp Leon Przyłuski zmarł 12.03.1865 r. w Poznaniu. Został pochowany w katedrze. Historyk Marceli Kosman oceniał: zmęczony nerwową atmosferą, a może i przygnębiony perspektywą opuszczenia kraju lat dziecinnych, nie wytrzymał napięcia psychicznego i (...) odszedł do lepszego świata (...). Spoczął na zawsze w podziemiach katedry w Poznaniu, z żalem żegnany przez społeczeństwo polskie jako jego moralny przywódca w trudnych czasach narastającej konfrontacji z zaborcą.